Z tego artykułu dowiesz się:
- Jaka była wysokość oraz charakter nałożonych na Portugalię kar finansowych?
- Jakie zobowiązania prawne i dyrektywy Unii Europejskiej nie zostały spełnione przez Portugalię?
- Jakie czynniki wpłynęły na uzasadnienie decyzji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wysokości kary?
- W jaki sposób mechanizm naliczania dziennej kary jest powiązany z postępami w ochronie obszarów przyrodniczych?
- Jaki jest historyczny kontekst sporu pomiędzy Komisją Europejską a Portugalią w zakresie ochrony siedlisk?
- Jakie działania podejmują władze Portugalii w odpowiedzi na wyrok Trybunału i w celu uregulowania sytuacji?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) swoją decyzję uzasadnił skalą oraz długotrwałością naruszeń, który dopuściły się władze Portugalii. W oficjalnym oświadczeniu wskazano między innymi, że kraj ten przez lata nie wypełniał zobowiązań wynikających z unijnych regulacji dotyczących ochrony siedlisk.
Oprócz jednorazowej grzywny Lizbona musi płacić także 41250 euro dziennie. Kara będzie naliczana do momentu, aż Portugalia w pełni zastosuje się do wyroku sądu z 2019 roku.
TSUE o Portugalii: Poważne naruszenia prawa środowiskowego
„Sąd uznaje, że są to szczególnie poważne naruszenia prawa środowiskowego Unii Europejskiej, w których Portugalia nadal trwa” – podkreślono w komunikacie. Jak zauważono, znaczenie sprawy jest szczególne ze względu na wyjątkową różnorodność przyrodniczą kraju. „Biorąc pod uwagę, że terytorium Portugalii obejmuje bogatą bioróżnorodność, w tym 99 typów siedlisk i 335 gatunków objętych dyrektywą siedliskową, stawka dla wspólnego dziedzictwa Unii Europejskiej jest szczególnie wysoka” – wskazano.
W związku z tym – a także ze względu na długość trwania naruszeń i możliwości finansowe państwa – TSUE zdecydował o maksymalnej dopuszczalnej karze.
Dodatkowa kara w wysokości 41250 euro dziennie wynika z tego, że 55 cennych przyrodniczo obszarów wciąż nie uzyskało wymaganej ochrony. Jak wyjaśnił TSUE, dzienna kara odpowiada stawce 750 euro za każdy z tych terenów. Wraz z wprowadzaniem wymaganych zmian będzie ona stopniowo zmniejszana – za każdy obszar, który zostanie objęty odpowiednią ochroną, dzienna kwota kary spadnie więc o 750 euro.
Ochrona przyrody: Batalia Komisji Europejskiej z Portugalią
Sprawa nie jest nowa – Komisja Europejska od lat stara się skłonić Portugalię do lepszego zabezpieczenia siedlisk i gatunków na terenach, które – zgodnie z unijną dyrektywą siedliskową – powinny być objęte ochroną.
Batalia Portugalii z KE sięga 2019 r. – wówczas TSUE uznał, że kraj nie spełnił swojego obowiązku i nie wyznaczył 61 obszarów, które powinny zostać objęte ochroną w atlantyckim i śródziemnomorskim regionie przyrodniczym. Wyrok zapadł po skardze Komisji Europejskiej, która zarzucała władzom w Lizbonie, że nie wyznaczyły oficjalnie terenów o znaczeniu wspólnotowym jako specjalnych obszarów chronionych.
Do obszarów uznanych przez UE za szczególnie ważne dla ochrony środowiska należą m.in.: Peneda-Gerês National Park (jedyny park narodowy Portugalii), Litoral Norte Natural Park, rzeki Minho i Lima, obszar Valongo – znany z rzadkich gatunków paproci i siedliska salamandry pręgowanej – a także pasmo górskie Serra d’Arga i Corno do Bico. To właśnie w tych miejscach – zdaniem UE – powinny zostać wdrożone działania ochronne przewidziane przez dyrektywę siedliskową.
Czytaj więcej
Sześcioro młodych Portugalczyków pozwało przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka rządy państw członkowskich Unii Europejskiej, Wielkiej Brytani...
Portugalia odpowiada TSUE: Trwają prace legislacyjne
Przedstawiciel portugalskiego rządu podkreślił, że spór dotyczący ochrony siedlisk trwa już od około 30 lat i obejmował działania aż 12 rządów. Jak zaznaczył, w kwietniu ubiegłego roku rozpoczęto proces legislacyjny mający przyspieszyć wyznaczanie obszarów ochrony oraz zatwierdzanie planów zarządzania. „Bardzo niewiele pozostało do zrobienia, aby prace zostały zakończone i aby Portugalia w pełni wypełniła zobowiązania wynikające z dyrektywy siedliskowej” – przekazał.
Według prawa UE państwa członkowskie Wspólnoty zobowiązane są do wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SAC). To kluczowe elementy europejskiej sieci Natura 2000, wyznaczane na podstawie Dyrektywy Siedliskowej w celu trwałej ochrony cennych siedlisk przyrodniczych oraz zagrożonych gatunków roślin i zwierząt.
