PRO

Jacek Skała

Prokurator, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP

Odp: Zgadzam się

Rozdzielenie urzędów może być gwarancją niezależności o ile zostanie zrealizowane porządnie, a nie jak w projekcie Komisji kodyfikacyjnej. Zgodnie z tym projektem nowego Prokuratora Generalnego ma wybierać większość rządowa. Zadaje sobie pytanie dlaczego ponoć niezależna Komisja Kodyfikacyjne powierzyła tę funkcję kreacyjną zwykłej większości rządowej. Otóż odpowiedź jest niestety smutna. Stało się tak dlatego, że sama Komisja jest rządowa. Zasiadają w niej prorządowi prawnicy, otrzymujący rządowe wynagrodzenia. Sami nie zdali testu na niezależność. Przeszliby go pozytywnie, gdyby wskazali tryb wyboru większością kwalifikowaną np. 2/3 lub 3/5. W mojej ocenie, gdyby nie udało się takiej większości uzyskać dla konkretnego kandydata, ustawa powinna przekazywać kompetencję dalej Prezydentowi RP. W polskim prawie brakuje rozwiązań zmuszających siły polityczne do kompromisu, co w konsekwencji skutkuje ogromną polaryzacją. W projekcie Związku, który jeszcze tej jesieni zostanie ogłoszony przewidujemy większość kwalifikowaną 2/3 oraz wejście do gry Prezydenta, gdyby wybór w parlamencie się nie powiódł.

Elżbieta Chojna-Duch

dr. hab. nauk prawnych, była wiceminister finansów

Odp: Nie zgadzam się

Uprzednio za czasów Platformy rozdzielenie okazało się fikcją.

Piotr Podgórski

Radca prawny, członek zarządu Ogólnopolskiej Federacji Przedsiębiorców i Pracodawców Przedsiębiorcy.pl

Odp: Zgadzam się

Rozdzielenie funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego to warunek konieczny, ale niewystarczający ku zapewnieniu niezależności prokuratury. Doświadczenie lat 2010–2016, gdy oba urzędy były rozdzielone, pokazało, że formalna odrębność niewiele daje, jeśli Prokurator Generalny nie ma realnych narzędzi, a jego pozycję osłabia budżet i ocena polityczna. Od 2016 r. obserwujemy jednak drugą skrajność: połączenie obu funkcji w rękach polityka dało władzy wykonawczej bezpośredni wpływ na konkretne postępowania. Projekt komisji idzie we właściwym kierunku. Prokuratora Generalnego ma wybierać Sejm bezwzględną większością głosów za zgodą Senatu, na sześcioletnią kadencję bez możliwości ponownego wyboru. Prokuratura ma też dostać własny budżet, niezależny od Ministerstwa Sprawiedliwości. Rzeczywista niezależność zależy jednak od szczegółów. Po pierwsze, przesłanki odwołania przed końcem kadencji muszą być zamknięte i obiektywne, inaczej odwołanie stanie się narzędziem politycznej presji. Po drugie, wybór przez parlament może w praktyce przenieść upolitycznienie z rządu do większości sejmowej. Dlatego rola Krajowej Rady Prokuratury przy wyłanianiu kandydatów ma kluczowe znaczenie. Równie ważna jest niezależność wewnętrzna. Silny, choć apolityczny, Prokurator Generalny może przejąć model ręcznego sterowania od swojego poprzednika. Prawdziwą gwarancją będą: ochrona prokuratora referenta przed odebraniem sprawy, jawne zasady awansów i delegacji oraz niezależne sądownictwo dyscyplinarne. Rozdzielenie funkcji samo w sobie nie jest gwarancją odpolitycznienia, lecz jednym z niezbędnych warunków do jego osiągnięcia.

Krzysztof Koźmiński

Profesor Uniwersytetu Warszawskiego, partner zarządzający w kancelarii Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy Adwokaci i Radcowie Prawni.

Odp: Zgadzam się

Z perspektywy ekonomicznej analizy prawa ograniczanie zbędnych szczebli organizacyjnych może być rozwiązaniem racjonalnym. Mniej rozbudowana hierarchia to potencjalnie niższe koszty administracyjne, krótsze ścieżki decyzyjne i sprawniejszy przepływ informacji. Nie zakładałbym jednak automatycznie, że redukcja jednostek organizacyjnych przyniesie poprawę efektywności. Każda reorganizacja generuje bowiem koszty przejściowe, ryzyko utraty wypracowanych kompetencji oraz możliwość powstania nowych, nieformalnych struktur zależności. Konieczna jest również ocena wpływu zmian na dostępność prokuratury i sprawność prowadzonych postępowań. Kluczowe pozostaje pytanie o bilans rzeczywistych kosztów i korzyści, a nie wyłącznie liczbę szczebli w schemacie organizacyjnym. O sukcesie reformy świadczyć powinny mierzalne rezultaty jej funkcjonowania, nie zaś sama zmiana struktury instytucjonalnej.

Piotr Podgórski

Radca prawny, członek zarządu Ogólnopolskiej Federacji Przedsiębiorców i Pracodawców Przedsiębiorcy.pl

Odp: Zgadzam się

Spłaszczenie jest szansą na usprawnienie funkcjonowania prokuratury, a nie jego gwarancją. Mniej szczebli prokuratury oznacza krótszą ścieżkę decyzyjną, mniej pośredniego nadzoru i jaśniejszą odpowiedzialność za decyzje. Autorzy projektu słusznie wskazują, że wzmacniając niezależność, trzeba wzmocnić odpowiedzialność prokuratorów za podejmowane decyzje, a nie rozmywać ją pomiędzy poziomami i dziesiątkami osób nadzorujących. Likwidacja szczebla zmniejsza też presję awansu strukturalnego, który bywa silniejszym motywatorem niż jakość postępowań. Jest jednak druga strona. Sama zmiana schematu organizacyjnego niczego nie usprawni, jeśli nie zostaną przesunięte kadry, etaty i kompetencje. Obciążenie referatów i sprawność postępowań przygotowawczych zależą od obsady, zaplecza analitycznego i współpracy z policją. Likwidacja jednostek bez wzmocnienia prokuratur okręgowych może po prostu przenieść zaległości piętro niżej. Wiele rozstrzygnięć, np. liczba prokuratur okręgowych i rejonowych, nie należy formalnie do materii ustawowej, więc zależy od decyzji przyszłego Prokuratora Generalnego. Reforma na papierze może więc nie przełożyć się na praktykę. Podsumowując, spłaszczenie ma sens, jeśli towarzyszą mu rzetelna ocena skutków, realokacja zasobów i okres przejściowy.

Maciej Zaborowski

Adwokat, zawodowy mediator i działacz społeczny. Partner Zarządzający w Kancelarii Kopeć Zaborowski, będącej liderem na polskim rynku w zakresie prawa karnego gospodarczego, prawa mediów, w tym zarządzania sytuacją kryzysową oraz ochroną wizerunku firm i managerów.

Odp: Zgadzam się

Dziś wieloszczeblowość nie zawsze przekłada się na większą sprawność, a często oznacza dodatkowy obieg dokumentów, rozproszenie odpowiedzialności i wydłużenie procesu decyzyjnego. Jeżeli reforma doprowadzi do uproszczenia zarządzania, lepszego wykorzystania kadr i ograniczenia zbędnych szczebli pośrednich, może przynieść bardzo konkretne efekty. Kluczowe będzie jednak to, aby reorganizacja nie sprowadziła się jedynie do zmiany nazw i struktur, ale rzeczywiście poprawiła szybkość i jakość pracy prokuratury. Szczególnie ważna w tym aspekcie jest chociażby informatyzacja i unowocześnienie prokuratury.

Piotr Podgórski

Radca prawny, członek zarządu Ogólnopolskiej Federacji Przedsiębiorców i Pracodawców Przedsiębiorcy.pl

Odp: Zgadzam się

Sam status nie wystarczy, ale w połączeniu z konkursami, zgodą na przeniesienia i stabilnym referatem ogranicza mechanizmy nacisku.

Maciej Zaborowski

Adwokat, zawodowy mediator i działacz społeczny. Partner Zarządzający w Kancelarii Kopeć Zaborowski, będącej liderem na polskim rynku w zakresie prawa karnego gospodarczego, prawa mediów, w tym zarządzania sytuacją kryzysową oraz ochroną wizerunku firm i managerów.

Odp: Zgadzam się

Jeżeli pozycja zawodowa, wynagrodzenie i rozwój kariery będą w mniejszym stopniu zależały od przechodzenia na kolejne szczeble struktury, jest szansa, że zmniejszy się także podatność na naciski związane z decyzjami personalnymi. To dobry kierunek, pod warunkiem że jednolity status będzie rzeczywisty, a nie wyłącznie formalny, i zostanie powiązany z przejrzystymi zasadami przydziału spraw, awansu i wynagradzania.

Ryszard Sadlik

Sędzia

Odp: Zgadzam się

Słuszny postulat, zniknie wówczas presja awansowa praca pod zamówienia przełożonych.