Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak codzienne spożywanie napojów gazowanych wpływa na zdolności poznawcze nastolatków?
- Jakie zależności występują między spożyciem słodkich napojów a jakością snu nastolatków?
- Dlaczego ograniczenie spożycia napojów słodzonych może poprawić zdrowie poznawcze młodzieży?
- Jakie mechanizmy biologiczne łączą spożycie napojów gazowanych z funkcjonowaniem mózgu?
Badanie przeprowadził Shuo Feng z Texas A&M University. Naukowiec zajmuje się badaniem powiązań między dietą a funkcjonowaniem mózgu i zdrowiem sercowo-metabolicznym oraz edukacją behawioralną w zakresie zdrowia z perspektywy neurologicznej i biologicznej. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Nutritional Neuroscience”, a donosi o nich serwis PsyPost.org poświęcony najnowszym odkryciom z zakresu psychologii i neuronauki.
Zbadano wpływ napojów gazowanych na zdolności poznawcze nastolatków
Powiązania między wysokim spożyciem cukru a problemami zdrowotnymi naukowcy zidentyfikowali już wcześniej. Do tej pory jednak nie do końca jasny był związek między różnymi rodzajami słodkich napojów a jasnością umysłu u nastolatków. To właśnie tę zależność starał się wyjaśnić Shuo Feng z Texas A&M University.
Naukowiec zaprojektował badanie, w którym chciał wyjść poza proste, bezpośrednie powiązanie między cukrem a funkcjonowaniem mózgu. Chciał sprawdzić, czy słodkie napoje powodują zaburzenia snu, które z kolei prowadzą do problemów poznawczych.
Naukowiec wykorzystał dane z badania dotyczącego ryzykownych zachowań młodzieży (Youth Risk Behavior Surveillance Survey, YRBS) z 2021 r. Było to ogólnokrajowe badanie prowadzone na szeroką skalę, które monitorowało zachowania zdrowotne w głównej mierze przyczyniające się do zgonów i niepełnosprawności wśród młodzieży.
Ostateczny zbiór danych wykorzystanych przez Shuo Fenga obejmował odpowiedzi 8229 uczniów szkół średnich z całych Stanów Zjednoczonych. W ankiecie poproszono ich o podanie częstotliwości spożywania napojów gazowanych i izotonicznych w ciągu ostatniego tygodnia. Poproszono ich również o oszacowanie średniej długości snu w ciągu nocy.
Ponadto ankieta zawierała szczegółowe pytania dotyczące jasności umysłu, co miało pomóc zmierzyć trudności poznawcze.
Napoje gazowane mogą osłabiać zdolności poznawcze nastolatków
Analiza wyników badania wykazała wyraźne wzorce w zależności od rodzaju napoju i płci ucznia. Okazało się, że istniał silny związek między codziennym spożywaniem napojów gazowanych a trudnościami poznawczymi i to zarówno u chłopców, jak i dziewcząt. Nastolatki pijące codziennie napoje gazowane – w porównaniu z tymi niepijącymi – częściej zgłaszały poważne problemy z pamięcią i koncentracją.
Czytaj więcej
Reklamy potrafią nie tylko przyciągać uwagę, ale też realnie zwiększać ochotę na alkohol i wpływać na to, ile pijemy. Nowe badanie pokazuje jednak,...
Nieco inaczej przedstawiały się wyniki badania w przypadku napojów izotonicznych. Ich codzienne spożycie wiązało się z trudnościami poznawczymi u dziewcząt. Z kolei w przypadku chłopców w tej samej kategorii dziennego spożycia zależność ta nie była statystycznie jednoznaczna.
Istotna część wniosków koncentrowała się na roli snu. Okazało się, że wyższe spożycie napojów słodzonych cukrem korelowało z mniejszą liczbą godzin snu. To skrócenie czasu snu stanowiło powiązanie między spożywaniem napojów a problemami poznawczymi.
Wyniki badania pokazały, że długość snu miała wpływ na związek między spożyciem napojów gazowanych a trudnościami poznawczymi. Tym samym jednym z powodów, dla których osoby pijące napoje gazowane lub izotoniczne mają trudności z koncentracją, jest prawdopodobnie niedobór snu.
Shuo Feng w abstrakcie swojego badania, podsumowując jego wyniki, napisał: „Spożycie napojów słodzonych cukrem wiąże się zarówno z krótszym czasem snu, jak i większymi trudnościami poznawczymi u nastolatków, przy czym sen pełni rolę istotnego czynnika łączącego spożycie tych napojów z funkcjonowaniem poznawczym. Ograniczenie spożycia napojów słodzonych cukrem i promowanie zdrowszego stylu życia może poprawić zarówno jakość snu, jak i zdrowie poznawcze młodzieży”.
W jaki sposób napoje gazowane wpływają na mózg nastolatków?
Za opisanymi odkryciami stoją mechanizmy biologiczne, które wiążą się z systemami przesyłania sygnałów chemicznych w mózgu. Duże znaczenie ma tutaj kofeina, która znajduje się w wielu słodkich napojach. Blokuje ona receptory adenozyny, czyli substancji chemicznej w mózgu, która wywołuje senność. W efekcie tymczasowo zwiększa czujność, ale jednocześnie zaburza naturalną potrzebę snu.
Duże znaczenie ma także cukier zawarty w napojach, który wpływa na układ nagrody w mózgu, a więc na struktury mózgowe odpowiedzialne za motywację i poczucie satysfakcji. Spożywanie dużych ilości cukru pobudza uwalnianie dopaminy – neuroprzekaźnika związanego z przyjemnością i motywacją. Z kolei długotrwała nadmierna stymulacja wspomnianego układu nagrody w okresie dojrzewania może zmieniać ekspresję genów w podwzgórzu, czyli w obszarze mózgu regulującym różne funkcje organizmu, w tym cykle snu i pamięć. Z czasem te zmiany chemiczne mogą zwiększyć podatność na zaburzenia funkcji poznawczych.
