Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie wsie w Polsce uzyskały prawa miejskie od Nowego Roku?
- Jakie czynniki wpłynęły na przyznanie praw miejskich nowym miastom?
- Jakie korzyści dla infrastruktury i usług publicznych niesie nadanie statusu miasta?
– Branice nigdy nie posiadały praw miejskich. Proces ich nadania trwał około 12 miesięcy – rozpoczęliśmy go jeszcze w 2024 r. Dokumentacja aplikacyjna, przekazana do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów za pośrednictwem Wojewody Opolskiego, obejmowała niemal kilka tysięcy stron różnego rodzaju danych, map, opisów, wykazów zabytków, informacji demograficznych, analiz historycznych i rozwojowych oraz opinii wielu instytucji – mówi Stanisław Baca, wójt gminy Branice na Opolszczyźnie.
Ta wieś z początkiem roku stała się miastem. Swój status zmieniły także Janów Podlaski w województwie lubelskim, Stanisławów, Małkinia Górna i Staroźreby na Mazowszu oraz Janów w województwie śląskim.
Car prawa zabrał, teraz one wracają
Stanisławów w powiecie mińskim był już w przeszłości miastem. Uzyskał prawa miejskie w 1523 r. z rąk książąt mazowieckich Stanisława i Janusza. I tak przez ponad 340 lat miejscowość funkcjonowała jako miasto, jednak po upadku powstania styczniowego w 1869 r. znalazła się w grupie miejscowości pozbawionych praw miejskich, decyzją władz carskich – często za wspieranie powstańców.
Czytaj więcej
Po 35 latach od powołania gmin i stworzenia systemu samorządności lokalnej warto zastanowić się, w jaki sposób przystosować system do zmienionych r...
Od kilku lat sprawa przywrócenia praw miejskich przewijała się w Stanisławowie. W 2023 r. przy okazji obchodów 500-lecia nadania praw miejskich, rozpoczęto procedury formalne. – Uzyskanie statusu miasta to istotny impuls rozwojowy dla miejscowości. Liczymy na rozwój budownictwa jednorodzinnego, napływ mieszkańców oraz możliwość pozyskania dofinansowania dla małych miast – podkreślają przedstawiciele Urzędu Gminy Stanisławów.
Historia zatoczyła koło
Jeszcze starszym miastem był Janów Podlaski. Miejscowość otrzymała prawa miejskie w 1465 r. z nadania króla Kazimierza IV Jagiellończyka i rozwijała się jako ośrodek handlowy i administracyjny regionu, zwłaszcza dzięki obecności biskupstwa łuckiego. – Nadanie statusu miasta oznacza przede wszystkim przywrócenie historycznej tożsamości Janowa Podlaskiego oraz nowe możliwości rozwoju infrastruktury i usług publicznych – mówi Adam Byszko, sekretarz gminy Janów Podlaski.
Procedury formalne rozpoczęto 21 lutego 2025 r. uchwałą Rady Gminy i konsultacjami społecznymi. Wniosek został następnie przekazany do organów administracji rządowej. Najtrudniejszym etapem było wykazanie spełnienia wszystkich wymogów formalnych, przygotowanie map i załączników oraz podział działek liniowych mieszczących się w granicy miasta.
Także Janów na Śląsku odzyska prawa miejskie. Historia tego miasta sięga XVII wieku. Prawa miejskie miejscowość otrzymała w 1696 r. z rąk Jana Aleksandra Koniecpolskiego, od którego imienia pochodzi jej nazwa.
Przez blisko 170 lat Janów funkcjonował jako miasto – z rynkiem, wyraźnym układem urbanistycznym i lokalnym życiem gospodarczym. Ten porządek przerwał ukaz cara Aleksandra II z 1869 r. na mocy którego Janów, podobnie jak wiele innych polskich ośrodków, został zdegradowany do rangi wsi.
Czytaj więcej
Choć reforma zwiększyła samorządowe dochody, w jeszcze szybszym tempie rosną potrzeby i wydatki. Efekt jest taki, że plany na 2026 r. zakładają zwy...
Branice w województwie opolskim nigdy wcześniej nie posiadały praw miejskich. Proces ich nadania trwał około 12 miesięcy. Dokumentacja obejmowała dane demograficzne, mapy, opisy zabytków, analizy historyczne i rozwojowe oraz opinie instytucji publicznych. – Nadanie praw miejskich ma być impulsem rozwojowym dla Branic, pozwoli skuteczniej prowadzić politykę rozwojową i przyciągać inwestorów oraz wykwalifikowany personel – podkreśla Sebastian Baca, wójt gminy.
Nie tylko nowe miasta, ale też nowe granice
Status miasta niesie konkretne korzyści. Gminy zyskują dostęp do programów wsparcia przeznaczonych dla miast, możliwość skuteczniejszego planowania przestrzennego oraz lepszą pozycję w rozmowach z inwestorami.
Dla mieszkańców oznacza to rozwój infrastruktury, usług publicznych, ofert mieszkaniowych i handlowych oraz wzrost atrakcyjności miejscowości jako miejsca do życia i pracy. Status miasta zwiększa również rozpoznawalność i prestiż na mapie regionu.
Nowe miasta zachowają dotychczasowe granice i strukturę osadniczą. Według stanu na 1 stycznia 2025 r. było 1020 miast, teraz przybywa sześć kolejnych.
Zmiany obejmą też granice wybranych jednostek. Jak podawało MSWiA, chodzi m.in. Strzelce Krajeńskie i Zbąszynek, gdzie korekty granic mają lepiej dopasować podział do układu osiedleńczego i istniejącej infrastruktury.
