Na mocy prawomocnego postanowienia doszło do rozgraniczenia sąsiednich działek mających dwóch właścicieli. Do orzeczenia załączono mapę sporządzoną przez geodetę biegłego sądowego. Jedna z właścicielek, dla której ta nowa granica okazała się korzystna, wystąpiła z wnioskiem do sądu o nadanie temu postanowieniu klauzuli wykonalności, aby komornik mógł przekazać jej uzyskaną przez to rozgraniczenie część działki będącej we władaniu sąsiadki. Referendarz sądowy oddalił ten wniosek, wskazując, że postanowienie o rozgraniczeniu nie nakłada na uczestniczkę (sąsiadkę) żadnego zachowania, więc to orzeczenie nie nadaje się do wykonania.

Czytaj więcej

Ustalenie miedzy: ewidencja geodezyjna kontra płot. Co orzekł SN?
Nieruchomości
Ustalenie miedzy: ewidencja geodezyjna kontra płot. Co orzekł SN?

Jest rozgraniczenie działek i co dalej

Wnioskodawczyni nie dała za wygraną i złożyła skargę na postanowienie referendarza, a rozpoznając ją, Sąd Rejonowy w Wołominie powziął wątpliwości, które zawarł w pytaniu prawnym do Sądu Najwyższego. Chodziło w nim o to: czy postanowienie o dokonaniu rozgraniczenia nieruchomości, w którym oznaczono jedynie granicę, bez orzeczenia co do wydania przedmiotu rozgraniczenia, stanowi tytuł egzekucyjny, o którym mowa w art. 777 § 1 k.p.c.? Czyli czy może być podstawą prowadzenia egzekucji?

Sędzia Katarzyna Pyrć przywołała w uzasadnieniu pytania rozbieżne orzeczenia sądowe. Po pierwsze, wskazujące, że postanowienie rozgraniczające nieruchomości zawiera pewne cechy świadczenia, gdyż uczestnicy tego postępowania muszą znosić ustalone przez sąd granice, i wykonanie takiego orzeczenia stanowi szczególny rodzaj egzekucji. Poza tym postępowanie rozgraniczeniowe nie spełniałoby swej roli, gdyby wydane postanowienie nie podlegało przymusowemu wykonaniu przez utrwalenie na gruncie linii granicznej.

Wedle innego stanowiska postanowienie o rozgraniczeniu może być uznane za tytuł egzekucyjny, jeśli zawiera ono także orzeczenie co do wydania przedmiotu rozgraniczenia (zwykle jakiegoś pasa gruntu przylegającego do granicy między działkami) i precyzyjnie je określa, gdyż tylko wtedy komornik może je egzekwować.

Czytaj więcej

Kiedy można domagać się ustanowienia drogi koniecznej?
Nieruchomości
Kiedy można domagać się drogi koniecznej? Ważny wyrok Sądu Najwyższego

Zmiany w granicach działek wprowadzają sąsiedzi

Sąd Najwyższy nie podjął formalnie uchwały, wskazując, że jest już dość w tych kwestiach orzeczeń. Dariusz Dończyk, sędzia sprawozdawca, powiedział w uzasadnieniu postanowienia, że ten skład SN przychyla się do stanowiska, że po pierwsze, to geodeta powinien oznaczyć na gruncie i na mapie projektowane rozgraniczenie, a po sądowym orzeczeniu utrwalić te znaki na gruncie. Co do wdrożenia tych zmian, to same strony tego postępowania mogą za porozumieniem wprowadzić je w życie. Dopiero kiedy to się nie udaje, sam zainteresowany może wystąpić o zaangażowanie komornika, ale tylko wtedy, kiedy sądowe orzeczenie rozgraniczeniowe określa, jakie zmiany na skutek tego orzeczenia mają być przeprowadzone.

Sygnatura akt III CZP 26/25

Opinia dla „Rzeczpospolitej”

Bartosz Rakoczy, radca prawny, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Na kanwie tej sprawy widać pewną niespójność między postępowaniem rozgraniczeniowym według prawa geodezyjnego i kartograficznego a kodeksami cywilnym i postępowania cywilnego. Celem postępowania rozgraniczeniowego jest wskazanie przebiegu granicy między nieruchomościami. Nie pełni ono jednak funkcji nakazującej wydanie wnioskodawcy przyznanej mu w postępowaniu rozgraniczeniowym części nieruchomości przez sąsiada. Stanowi zaś przesłankę umożliwiającą wnioskodawcy domaganie się wydania mu jej, zatem może on wywołać następne postępowanie cywilne o wydanie mu tego gruntu i taki wyrok może być podstawą egzekucji komorniczej.