Odszkodowanie dla pracownika nie zawsze w najwyższej wysokości

Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 18 marca 2015 r. (I PK 190/14).

Stan faktyczny

Pracownik był zatrudniony na podstawie umowy na czas nieokreślony przez dziewięć miesięcy. Okres wypowiedzenia wynosił miesiąc. Pracodawca wypowiedział mu umowę, zarzucając niewywiązywanie się z obowiązków. Pracownik odwołał się do sądu.

Rozstrzygnięcia sądów

Sąd rejonowy stwierdził, że przyczyny wypowiedzenia były nieprawdziwe i zasądził na rzecz pracownika odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Sąd okręgowy podzielił pogląd sądu rejonowego co do wadliwości wypowiedzenia. Uznał jednak za nieuzasadnione przyznanie odszkodowania w maksymalnej wysokości. Obniżył je do wysokości jednego wynagrodzenia. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy podzielił stanowisko sądu okręgowego. Potwierdził zasadność przyznania odszkodowania na minimalnym poziomie. Uzasadnił to krótkim okresem zatrudnienia pracownika (zaledwie dziewięć miesięcy) oraz stosunkowo wysokim wynagrodzeniem, zapewniającym mu środki utrzymania na czas poszukiwania pracy.

Zdaniem eksperta

Robert Stępień, radca prawny, starszy prawnik w kancelarii Raczkowski Paruch

Odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 471 kodeksu pracy). W ramach tak określonych „widełek" wysokość odszkodowania w konkretnej sprawie ustala sąd. Ma w tym zakresie swobodę, ale nie może tego robić dowolnie. Przyznanie odszkodowania w konkretnej wysokości powinno być obiektywnie uzasadnione. To samo dotyczy odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Ustalając wysokość odszkodowania, sąd powinien brać pod uwagę funkcje, jakie ono pełni. Są to:

- funkcja kompensacyjna, tj. naprawienie szkody poniesionej przez pracownika w związku z utratą wynagrodzenia),

- funkcja socjalna, czyli zapewnienie pracownikowi środków utrzymania, oraz

- funkcja represyjna względem pracodawcy z tytułu naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów.

Sąd powinien zatem uwzględnić w szczególności sytuację osobistą i majątkową pracownika, jego staż pracy czy stopień naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów. Przykładowo, odszkodowanie w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia – jeśli wynagrodzenie jest odpowiednio wysokie – może być wystarczające dla zapewnienia pracownikowi środków utrzymania na czas poszukiwania pracy.