Zaliczenie spornych okresów składkowych do stażu ubezpieczeniowego na podstawie zeznań świadków - wyrok SN

Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2017 r. (III UK 259/16).

W przedmiotowej sprawie sąd apelacyjny wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r. oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku sądu okręgowego. Oddalono nim odwołanie ubezpieczonego od decyzji ZUS z 27 maja 2014 r., odmawiającej prawa do emerytury. Ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną, którą Sąd Najwyższy oddalił w całości.

W sprawie sporne było osiągnięcie przez skarżącego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze 20 lat. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r. (II UKN 440/97, OSNP 1998 nr 22, poz. 667), zaliczenie nieudokumentowanych spornych okresów składkowych z przebiegu ubezpieczenia do stażu ubezpieczeniowego na podstawie zeznań świadków lub przesłuchania strony zainteresowanej jest dopuszczalne tylko w przypadkach niebudzących żadnych wątpliwości co do spójnego i precyzyjnego – rodzajowego oraz czasowego potwierdzenia się udowadnianych okoliczności.

Czytaj też: Jak potwierdzić okresy składkowe i nieskładkowe

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Świadkowie nie byli w stanie wskazać ani konkretnych okresów pracy skarżącego, ani wymiaru czasu, w jakiej ją wykonywał. Choć mieli oni wiedzę w zakresie zawieranych przez ubezpieczonego umów zlecenia, to jednak nie byli w stanie dokładnie wskazać, w jakim wymiarze je wykonywał, w jakich terminach, ani czy były za niego odprowadzane składki.

Odwołujący się udowodnił okres ubezpieczenia tylko w wymiarze wynikającym z umów zlecenia załączonych do akt sprawy. Odnośnie do pozostałych okresów postępowanie dowodowe nie pozwoliło bowiem spójnie i precyzyjnie potwierdzić dowodzonych okoliczności. Nie było zatem podstaw do zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego innych okresów niż te, które zostały udowodnione umowami zlecenia załączonymi do akt sprawy. W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy prawidłowo doszedł do wniosku, iż ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym stażem ubezpieczeniowym, wobec czego nie przysługuje mu prawo do emerytury.

radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp.k.

Warunki uprawniające do emerytury określa ustawa emerytalna. Zgodnie z jej art. 28 ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 pkt 2, przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:

- osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn,

- mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn.

W praktyce zdarza się, iż ubezpieczeni nie posiadają dokumentów potwierdzających okresy ubezpieczeniowe, np. nie ma akt osobowych pracownika lub zakład pracy został zlikwidowany. Brak dokumentów nie uniemożliwia udowodnienia okresu składkowego. W takich okolicznościach możliwe jest bowiem udowodnienie okresów zatrudnienia zeznaniami świadków – najlepiej byłych współpracowników. Jednak dotyczy to okresów zatrudnienia przed 15 listopada 1991 r.

Przedmiotowe orzeczenie potwierdza powyższe, a dodatkowo wskazuje, kiedy zeznania świadków mogą być podstawą do ustalenia okresu zatrudnienia. Należy mieć na uwadze, iż samo powołanie świadków na okoliczność okresów składkowych nie przesądza o udowodnieniu zatrudnienia we wskazanym okresie. Aby nadać odpowiedni walor zeznaniom świadków co do okoliczności, które mają udowodnić, powinny one być spójne i precyzyjne, a nie ogólnikowe i budzące wątpliwości. Świadkowie powinni dokładnie wskazać, jaką pracę wykonywał odwołujący się, w jakim okresie, czy była to praca stała, w pełnym czy niepełnym wymiarze czasu.