Niektóre władze lokalne próbują co jakiś czas zająć się sprawą zbyt dużej liczby miejsc, w których można nabyć alkohol. W niektórych miejscach kraju jest to poważny problem. Podejmując uchwałę w sprawie liczby zezwoleń na sprzedaż piwa, wódki i wina, trzeba się do tego dobrze przygotować. Jak pokazuje jedno z ostatnich rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, błędy przy podejmowaniu stosownej uchwały mogą zniweczyć dobre chęci władz samorządowych.
Skarga prokuratora
Rada Miejska podjęła uchwałę w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie miasta i gminy. Podstawą prawną tego aktu był m.in. art. 12 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (uwtpa). Na uchwałę tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł prokurator okręgowy, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Czytaj więcej:
Firm nie może stracić koncesji na sprzedaż alkoholu ze stacjonarnego punktu np. przez stronę w sieci.
Pro
Prokurator zarzucił naruszenie prawa, tj. m.in. art. 12 u.w.t.p.a. i § 12 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej. Chodziło o to, że w uchwale rady gminy określono maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sposób arbitralny, bez uprzedniego wymaganego uzasadnienia projektu uchwały.
Według prokuratora w uchwale przywołano ogólne twierdzenia o konieczności ograniczania punktów sprzedaży alkoholu, albowiem „dostępność alkoholu ma wpływ na wielkość (jego) konsumpcji”. Prokuratora przypomniała, że „uzasadnienie uchwały organu gminy warunkuje możliwość kontroli organów nadzoru i kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne”.
Zdanie burmistrza
Burmistrz w odpowiedni na skargę twierdził, że projekt zaskarżonej uchwały był projektem Komisji Spraw Obywatelskich, która kierowała się motywami wynikającymi ze specyfiki potrzeb gminy, jakimi są negatywne zjawiska i skutki obecności alkoholu w życiu codziennym mieszkańców. Potwierdziła to analiza porównawcza między innymi danych zawartych w diagnozie lokalnych problemów alkoholowych ujętej w Gminnym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Podstawą analizy były dane liczbowe przekazane przez straż miejską i policji, dotyczące zdarzeń mających związek z alkoholem.
Wzięto pod uwagę też dane z oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia o liczbie mieszkańców gminy leczonych z powodu zaburzeń psychiatrycznych i zaburzeń zachowania spowodowanych użyciem alkoholu oraz dane o wszczętych procedurach „Niebieskich Kart”. Ponadto burmistrz przedstawił wyliczenia, z których wynika, że przeliczenie liczby mieszkańców na liczbę punktów sprzedaży alkoholu wykazuje tendencję wzrostową.
Zdaniem burmistrza uzasadnienie uchwały nie jest jej obligatoryjnym elementem, a nadto sporządzone uzasadnienie projektu uchwały odpowiada wymaganiom rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej.
Skarga jednak zasadna
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę prokuratora za zasadną, ponieważ w ocenie sądu brak rzetelnego, adekwatnego do uchwalonych przepisów uzasadnienia projektu uchwały aktu prawa miejscowego – przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek dyskusji nad jej zapisami – stanowi o istotnym naruszeniu prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Cel ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy jednostek samorządu terytorialnego powinny realizować m.in. poprzez podejmowanie działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych. Sąd stwierdził, że zadaniem rady gminy było ustalenie maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy, przy uwzględnieniu zapisów gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, co z kolei winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały.
Uzasadnienie uchwały pełni funkcję informacyjną oraz kontrolną.
Konieczne jest bowiem wyjaśnienie, w odniesieniu do konkretnych realiów występujących na terenie danej gminy, jakie były podstawy faktyczne i prawne rozumowania, które doprowadziło organ do podjęcia w sprawie określonego rozstrzygnięcia, tak aby możliwa była ocena prawidłowości tego rozumowania. Naczelny Sąd Administracyjny w swych orzeczeniach wielokrotnie wskazywał również, że na jednostkach samorządu terytorialnego ciąży obowiązek uzasadniania wszelkich rozstrzygnięć, w tym aktów prawa miejscowego.
Sygnatura akt: III SA/Kr 832/22
