Wstępna weryfikacja
Według projektu ustawy organ dokonuje wstępnej weryfikacji zgłoszenia zewnętrznego. Polega ona na ustaleniu, czy zgłoszenie dotyczy informacji o naruszeniu prawa oraz ustaleniu, czy zgłoszenie dotyczy naruszeń w dziedzinie należącej do zakresu działania tego organu, a gdy nie należy – ustaleniu organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych. Określenie przez zapisy projektu ustawy właściwości policji i prokuratorów wskazywałoby, że są to organy którym należy przekazać zgłoszenia zewnętrzne do podjęcia dalszych działań następczych, jeśli zgłoszenie zewnętrzne jest informacją o naruszeniu prawa będącym przestępstwem. O ile w projekcie ustawy właściwość prokuratorów została określona w odniesieniu do tych dziedzin, o tyle właściwość policji wskazana jest bez ich wymienienia.
Obowiązki samorządu
W przypadku, gdy jednostka samorządu terytorialnego uzna zgłoszenie zewnętrzne za informację o naruszeniu prawa w dziedzinie należącej do zakresu jej działalności stanowiącym przestępstwo, w ramach podjęcia działań następczych i stwierdzenia możliwości zaistnienia przestępstwa ściganego z urzędu, stosownie do przepisów Kodeksu postępowania karnego dokona zawiadomienia o przestępstwie. Jednak ze względu na wskazanie, iż zgłoszenie, które może stanowić przestępstwo dokonuje się policji powstaje wątpliwość, czy nie należy przekazać jej takiego zgłoszenia, jeśli na etapie wstępnej weryfikacji uznamy, że mamy do czynienia z przestępstwem. Niejasną staje się również sytuacja, gdy organ nie uzna się za działający w dziedzinie, której zgłoszenie dotyczy, a z informacji wynika, że mamy do czynienia z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przestępstwa ściganego z urzędu. Czy należy dokonać przekazania zgłoszenia do organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych według dziedzin i jednocześnie, zgodnie z obowiązkiem prawnym wynikającym z Kodeksu postepowania karnego, zawiadomić o przestępstwie? Wszak przedmiotowe zgłoszenie zewnętrzne powoduje, że jednostka samorządu terytorialnego w związku ze swą działalnością dowiedziała się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, a projekt ustawy jednoznacznie wskazuje, że jej przepisy nie wyłączają przepisów odrębnych przewidujących szczególny tryb zgłaszania naruszeń prawa. Dodatkowo należy pamiętać, że stosując Kodeks postępowania karnego w omawianej sytuacji, organ publiczny ma obowiązek przedsięwzięcia niezbędnych czynności, w celu niedopuszczenia do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa.
Zdaniem autorów
dr Luiza Wyrębkowska radca prawny, Counsel w kancelarii B2RLaw
dr Krzysztof Łojek autor prac naukowych i publikacji z zakresu bezpieczeństwa
Zauważyć należy, że w przypadku uznania policji lub prokuratora za organ publiczny właściwy do podjęcia działań następczych, przekazanie zgłoszenia zewnętrznego następować będzie na podstawie ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa oraz Kodeksu postępowania administracyjnego stosowanego odpowiednio. A zatem nie będzie to postępowanie uregulowane w procedurze karnej. Zwrócić należy uwagę na kwestię odstąpienia od przekazania zgłoszenia zewnętrznego. Organ publiczny może tego dokonać, jeżeli zgłoszenie nie dotyczy informacji o naruszeniu prawa. W takim przypadku informuje zgłaszającego, że informacja objęta zgłoszeniem należy do trybu podlegającego przepisom odrębnym, m.in. jako przedmiot zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Takie zakończenie postępowania prowadzonego na podstawie przyjętej procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych nie będzie jednakże zwalniać organu z obowiązku prawnego wynikającego z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego.
