W uzasadnieniu do projektu nowelizacji ordynacji podatkowej wskazano, że coraz częściej w toku czynności procesowych zdarzają się sytuacje, gdy podatnika należy uznać za osobę nieobecną, tj. osobę niemającą miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego lub której miejsce pobytu nie jest znane. W związku z tym od 1 stycznia 2016 r. zostaną wprowadzone do ordynacji podatkowej kompetencje organu podatkowego do ustanowienia dla takiej osoby tymczasowego pełnomocnika szczególnego, upoważnionego do działania do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora dla osoby nieobecnej. Zgodnie z art. 138l o.p. uprawnienie to przysługuje organom jedynie w sprawach niecierpiących zwłoki.

Najczęściej członek rodziny

Tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym będzie w pierwszej kolejności wyznaczony przez organ podatkowy członek rodziny osoby nieobecnej, jeżeli wyrazi na to zgodę, natomiast w przypadku braku takiej zgody – adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy.

Rozwiązanie to ma zapewnić organowi podatkowemu możliwość wszczęcia postępowania podatkowego w przypadku braku kontaktu za stroną, przy jednoczesnym zagwarantowaniu w toku postępowania właściwej ochrony jej interesów w czasie jej nieobecności poprzez reprezentację przez członka rodziny lub pełnomocnika profesjonalnego.

Także dla spółek

Z kolei w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej tymczasowy pełnomocnik szczególny będzie dla nich wyznaczany w przypadku niemożności:

- wszczęcia postępowania lub prowadzenia wobec nich postępowania z powodu braku powołanych do tego organów lub

- ustalenia adresu siedziby, miejsca prowadzenia działalności lub miejsca zamieszkania osób upoważnionych do reprezentowania ich spraw.

Jako tymczasowy pełnomocnik szczególny będzie mógł zostać wyznaczony adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy, który będzie – podobnie jak w przypadku osoby nieobecnej – upoważniony do działania do czasu wyznaczenia kuratora przez sąd.

Wniosek do samorządu zawodowego

O wyznaczenie doradcy podatkowego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego organ podatkowy zwracać się będzie do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Z kolei o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego organ podatkowy zwróci się do okręgowej rady adwokackiej lub okręgowej izby radców prawnych właściwej dla siedziby organu podatkowego.

Gdy ustanowiony w ten sposób pełnomocnik tymczasowy będzie obowiązany podjąć czynności poza siedzibą organu podatkowego, odpowiednia jednostka samorządu zawodowego wyznaczy na jego wniosek pełnomocnika z innej miejscowości.

Do ustalenia wynagrodzenia oraz kosztów adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego, wyznaczonego na tymczasowego pełnomocnika szczególnego, będą odpowiednio stosowane przepisy o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, tj. rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu.

Koszty ustanowienia i reprezentacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego będą zaliczane do kosztów postępowania, przy czym koszty te będą pokrywane przez Skarb Państwa.

—dr Joanna Zawiejska-Rataj

—Artur Podsiadły – konsultant w Deloitte Doradztwo Podatkowe

podstawa prawna: Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 613 ze zm.)

podstawa prawna: Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2015 r., poz. 1649)

masz pytanie, wyślij e-mail, tygodnikpodatki@rp.pl

Przepisy przejściowe oraz końcowe

Zgodnie z art. 24 ustawy zmieniającej pełnomocnictwa dołączone do akt danej sprawy przed dniem wejścia w życie nowelizacji (1 stycznia 2016 r.), a także ich urzędowo poświadczone odpisy oraz uwierzytelnione odpisy uznaje się za pełnomocnictwa szczególne. Jednocześnie, na podstawie przepisów końcowych ustawy nowelizującej, wszystkie zmiany w zakresie pełnomocnictw, z wyjątkiem tych, które dotyczą pełnomocnictw ogólnych, wchodzą w życie już 1 stycznia 2016 r. Natomiast przepisy regulujące instytucję pełnomocnictwa ogólnego wejdą w życie dopiero 1 lipca 2016 r.

Składanie deklaracji przez pełnomocnika

Nowelizacja ordynacji podatkowej wprowadza pewne zmiany w odniesieniu do pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji. Pełnomocnictwo oraz zawiadomienie o jego odwołaniu będzie mogło być składane w formie dokumentu elektronicznego. Zmiany te wejdą w życie 1 stycznia 2016 r.

Pełnomocnictwa i zawiadomienia o ich odwołaniu podatnik, płatnik lub inkasent będzie składać do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, co w założeniu ma zmierzać do skupienia w jednej bazie danych informacji dotyczących wszystkich pełnomocnictw do podpisywania deklaracji elektronicznych i papierowych.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych powinien określić, w drodze rozporządzenia, wzory pełnomocnictw do podpisywania deklaracji (w formie papierowej oraz składanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej) oraz wzór pełnomocnictwa w formie dokumentu elektronicznego do podpisywania deklaracji, a także wzory zawiadomienia o zmianie lub odwołaniu tych pełnomocnictw.

Prace nad stosownym rozporządzeniem zostały już zainicjowane, a wymienione wyżej wzory stanowią załączniki nr 1–4 do projektu rozporządzenia ministra finansów z 9 listopada 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictw do podpisywania deklaracji oraz wzorów zawiadomień o zmianie lub odwołaniu tych pełnomocnictw.