1 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w poszerzonym siedmioosobowym składzie wydał wyrok długo oczekiwany przez samorządy, ale też przez szeroko rozumiany sektor publiczny (I FSK 294/15). Sąd podzielił rozumowanie przedstawione przez TSUE w wyroku z 25 lipca 2018 r. (C-140/17 – gm. Ryjewo). Orzekł, że organy podatkowe nie mogą odmówić gminie prawa do odliczenia VAT z faktur za budowę w gminie inwestycji wodno-kanalizacyjnej z tego jedynie powodu, iż przekazała ją ona najpierw do bezpłatnego używania swojej spółce komunalnej, po czym zmieniła tytuł prawny na odpłatny. Skarbówka twierdziła bowiem, że taką nieodpłatną umową gmina wyłączyła inwestycję całkowicie z systemu VAT i raz na zawsze pozbawiła się możliwości odliczenia podatku związanego z jej budową.
Należy przy tym wyjaśnić, że tego typu wybiegi fiskus stosuje na szeroką skalę, odmawiając gminom zwrotu VAT od wielu rodzajów inwestycji, nie tylko wodno-kanalizacyjnych. Nie przeszkadza to skarbówce nakazywać zapłatę VAT z tytułu czynności opodatkowanych, np. usług komunalnych, dostarczania wody, odprowadzania ścieków, wynajmowanie komercyjnych obiektów sportowych, sprzedaży gruntów inwestycyjnych itp. Przypadki można mnożyć.
Powstaje pytanie, czy wygrana w sporze o odliczanie VAT w samorządach jest ostateczna. Niestety nie, skarbówka stosuje bowiem od 2016 r. inny argument wobec gmin – nakaz odliczania VAT jedynie za pomocą tzw. prewspółczynnika, który w przypadku gmin jest bardzo niski. Czasem przysługuje im odliczenie nawet poniżej 2 proc.
Czytaj też: Czas i metraż mogą być podstawą rozliczenia podatku - wyrok WSA
Nie zmienia to faktu, że znaczenie wyroku jest ogromne. Samorządy, ale i inne podmioty z sektora finansów publicznych, powinny się przyjrzeć obiektom oddanym w ostatnich latach do użytkowania (tytułem nieodpłatnym) pod kątem ich obecnego wykorzystania (czy to przez samą jednostkę, czy jej spółkę, instytucję kultury, jednostkę organizacyjną, związek, stowarzyszenie itp.). Możliwe jest odzyskanie nieodliczonego wcześniej podatku. Niestety, spór z Ministerstwem Finansów trwał tak długo, że w wielu samorządach sporo wydatków może już być przedawnionych i niemożliwych do odliczenia.
