W grupie raźniej. Polskie firmy wchodzą we franczyzę. Czy i w jakich branżach to się opłaca?

Z tego tekstu dowiesz się:

Dla wielu małych i średnich firm szansą na pewną stabilizację oraz uzyskanie wsparcia w trudnych czasach jest franczyza. Nic dziwnego, że popularność tego modelu biznesowego szybko rośnie. Według ostatniego raportu firmy doradczej Profit System obecnie w Polsce działa co najmniej 1,4 tys. systemów franczyzowych. Rynek rozwinął się w błyskawicznym tempie, jeszcze w 2002 r. na rynku funkcjonowało 10,6 tys. punktów franczyzowych, dekadę później było ich już 57,5 tys., a teraz mowa już o niemal 90 tys.

Rozwój franczyzy znacznie przyspieszył podczas pandemii, szczególnie w przypadku detalu spożywczego i gastronomii – tempo rozwoju sieci franczyzowych w tych branżach mogło sięgać nawet 10–20 proc. Te dwa sektory są też dominujące w zakresie liczby punktów.

Współpraca w biznesie. W przypadku franczyzy firma zaczyna zarabiać po ok. dwóch latach od otwarcia

Franczyza to rodzaj współpracy między niezależnymi przedsiębiorcami. Firma, czyli franczyzodawca, udostępnia innym swoją markę i wiele informacji o prowadzeniu biznesu, ale w zamian oczekuje od franczyzobiorcy przestrzegania zasad oraz pobiera od niego opłatę franczyzową za korzystanie ze sprawdzonego pomysłu. Nawet debiutant w biznesie dzięki takiej współpracy zyskuje większe bezpieczeństwo, działalność prowadzona samemu i od zera wiąże się z większym ryzykiem.

– Przeżywalność firm na licencji wynosi aż 80 proc., natomiast w przypadku start-upu sukces odnosi 20 proc. Zaletą franczyzy jest też szybka stopa zwrotu inwestycji w biznes. Własny biznes budowany od zera nabiera rozpędu dopiero po około dziesięciu latach działalności – wyjaśnia Magdalena Kurda, Franchising.pl. – W przypadku franczyzy firma zaczyna zarabiać już po około dwóch latach od otwarcia – dodaje.

Podstawą jest podręcznik operacyjny, gdzie spisane są wszystkie procedury prowadzenia działalności w ramach franczyzy. Firmy wchodzące w taki rodzaj współpracy mogą liczyć na różnego rodzaju szkolenia, wsparcie opiekunów.

Żabka wprowadziła nawet nowy program „Bezpieczny start” skierowany do osób, które rozważają otworzenie własnej firmy. Inicjatywa ta ma na celu przygotować ich do sprawnego i świadomego wejścia w świat przedsiębiorczości oraz umożliwienie im zdobycia kompetencji przydatnych do prowadzenia swojej działalności gospodarczej.

– Uczestnicy programu pracują za kasą, obsługują klientów, przyjmują dostawy produktów, poznają systemy informatyczne i etykietowania. Dzięki temu zdobywają wiedzę oraz doświadczenie, które zdecydowanie pomaga w prowadzeniu własnego biznesu lub w procesie dołączenia do sieci franczyzowej – mówi Agnieszka Jałowietzki, franczyzobiorczyni i trenerka Żabki. Uczestnictwo w programie „Bezpieczny start” trwa od dwóch do czterech tygodni.

Sklepy lubią franczyzę. Kto może rozpocząć współpracę z siecią

Sieć rozwija się w tym modelu, a liczba jej franczyzobiorców przekracza już 9 tys. Dodatkowo już blisko 500 przedsiębiorców z Ukrainy prowadzi sklepy Żabka (w większości są to kobiety). –  Oceniamy, że liczba ukraińskich franczyzobiorców w Żabce może nadal rosnąć, a sieć jest gotowa na przyjęcie kolejnych ambitnych i przedsiębiorczych osób, oferując im wsparcie i narzędzia potrzebne do osiągnięcia sukcesu na polskim rynku – mówi Przemysław Kijewski, dyrektor ds. operacyjnych, Żabka Polska.

Sieć zapewnia potrzebne w prowadzeniu własnego biznesu szkolenia, w pełni umeblowany i zatowarowany sklep, dokładnie przeanalizowany pod kątem lokalizacji, a także zaplecze marketingowe i operacyjne. Współpracę z siecią mogą rozpocząć osoby, które nie muszą posiadać wcześniejszego doświadczenia w handlu detalicznym. Dzięki współpracy z Żabką ponad 86 proc. franczyzobiorców osiągnęło w bieżącym roku co najmniej 27 tys. zł przychodu miesięcznie.

Wielkim graczem jest też Eurocash, który zarządza takimi sieciami jak Lewiatan, Groszek, ABC i wiele innych. W ich ramach działa już ponad 15 tys. sklepów. Grupa kontynuuje kluczowe projekty integracji biznesów hurtowych oraz unowocześnienia modelu sklepu Delikatesy Centrum, który na koniec pierwszego półrocza był zaadaptowany już w 30 placówkach. – Zgodnie z założeniami odświeżone sklepy uzyskują lepsze wyniki. Wzrost liczby transakcji w tych sklepach jest o ok. 7 proc. wyższy niż w placówkach przed wdrożeniem nowego modelu – mówi Paweł Surówka, prezes Grupy Eurocash.

Różne modele franczyzy. Co warto wiedzieć przed podjęciem decyzji

Eksperci z Franchising.pl podają, że chociaż franczyza opiera się na podobnych zasadach, systemy franczyzowe można podzielić choćby według rodzaju działalności gospodarczej, czyli na franczyzę dystrybucyjną i franczyzę usługową. W przypadku rodzaju know-how mamy do czynienia z franczyzą dystrybucji produktu i franczyzą koncepcji działalności. Z kolei w przypadku rozróżnienia co do sposobu organizacji systemu, mamy franczyzę bezpośrednią i masterfranczyzę.

Franczyza dystrybucyjna to taki rodzaj, w którym właściciel marki udostępnia swoje know-how w postaci asortymentu towarów i wiedzy, jak należy je sprzedawać. Franczyzobiorca oznacza prowadzony przez siebie sklep znakiem towarowym franczyzodawcy oraz korzysta ze wsparcia w zakresie wizualizacji punktu handlowego, wyboru asortymentu, szkolenia personelu, obsługi klienta, merchandisingu i marketingu.

Franczyza dystrybucyjna wskazuje na handlowy rodzaj prowadzonej działalności, natomiast franczyza dystrybucji produktu oznacza przekazywanie know-how dotyczącego dystrybucji tylko konkretnych produktów lub usług. Franczyzobiorca ma prawo do sprzedaży wyłącznie wskazanego asortymentu towarów lub usług.

Franczyza usługowa to rodzaj franczyzy, w której franczyzodawca udostępnia franczyzobiorcy swoje know-how w postaci receptur i procedur wykonywania danej usługi. Franczyzobiorca oznacza prowadzony przez siebie punkt określonym znakiem towarowym oraz najczęściej korzysta ze wsparcia w zakresie wizualizacji punktu usługowego, wyboru i realizacji usług, przeszkolenia personelu, obsługi klienta, promocji i marketingu.

Franczyza koncepcji działalności to z kolei rodzaj franczyzy, w której franczyzodawca przekazuje franczyzobiorcy całe swoje know-how w postaci pełnej koncepcji prowadzenia działalności. Franczyzobiorca otrzymuje wiedzę związaną nie tylko ze sprzedażą produktu czy wykonywaniem usługi, ale dotyczącą prowadzenia całego przedsiębiorstwa (od wytycznych odnoszących się do wizualizacji punktu, uniformów noszonych przez personel przez sposoby realizacji usług, obsługę klienta, aż po wskazówki w promocji i marketingu).

W prostocie siła. Ważne know-how i znajomość lokalnych warunków

Franczyza bezpośrednia to najprostszy i najczęstszy sposób na rozwój systemu franczyzowego. Umowa franczyzy zawierana jest bezpośrednio przez franczyzodawcę z franczyzobiorcą. Franczyzodawca sam świadczy na rzecz biorcy licencji usługi opisane w umowie franczyzy oraz sam wypełnia wszystkie czynności kontrolne, umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa (udziela pomocy i stałego doradztwa, szkoli pracowników, prowadzi działania marketingowe, reklamowe i finansowo-księgowe).

Przeciwieństwem franczyzy bezpośredniej jest masterfranczyza, kiedy to na podstawie umowy, franczyzodawca udziela franczyzobiorcy (zwanego w tym wypadku masterfranczyzobiorcą) wyłączności na korzystanie z jego pakietu franczyzowego w prowadzeniu działalności na danym terenie. Franczyzobiorca przejmuje wiele z obowiązków franczyzodawcy wynikających z pakietu franczyzowego. Jednakże franczyzodawca zachowuje pełną kontrolę nad systemem dzięki prawu do ostatecznego zatwierdzania zmian proponowanych przez masterfranczyzobiorcę. Masterfranczyza jest wykorzystywana głównie do tworzenia systemów franczyzowych w krajach, w których warunki prowadzenia działalności gospodarczej różnią się istotnie od warunków w kraju siedziby franczyzodawcy.

Z tej opcji skorzystała np. grupa Sfinks, która zawarła umowę masterfranczyzy dotyczącą rozwoju sieci restauracji Sphinx w Egipcie i Arabii Saudyjskiej. Umowa jest podpisana na dziesięć lat i  obejmuje dwa etapy współpracy. W pierwszym egipski partner Sfinksa ma otworzyć własne restauracje pod szyldem Sphinx, a w drugim przewidziano możliwość udzielania subfranczyzy podmiotom trzecim.

– Pierwszy etap współpracy z naszym partnerem z Egiptu ma formułę swego rodzaju pilotażu, który może otworzyć bardzo ciekawy rozdział w historii naszej grupy. Prawie 30 lat temu Sphinx z mało znaną Polakom kuchnią bliskowschodnią szybko zdobył popularność, choć był wówczas bardzo egzotycznym pomysłem. Teraz wejdziemy z naszą ofertą na rynki, z których czerpiemy nasze orientalne smaki. Jesteśmy przekonani, że z know-how Sfinksa i znajomością lokalnych warunków przez naszego kairskiego partnera, rozwój marki Sphinx w Egipcie to również projekt o dużym potencjale – mówi Sylwester Cacek, prezes zarządu Sfinks Polska.

Restauracje rosną w siłę. Na co może liczyć franczyzobiorca rozpoczynający działalność w ramach sieci?

Ogółem gastronomia to po sklepach spożywczych jeden z motorów rozwoju rynku franczyzowego. – Nasza sieć powstała w 2013 roku, mamy już ok. 100 punktów własnych, przez co doskonale znamy rynek w całej Polsce. Dzięki temu znamy potrzeby konsumentów. Franczyzobiorca daje sprawdzony i dopracowany model biznesowy, co minimalizuje ryzyko niepowodzenia – mówi Katarzyna Krzemińska-Malon, marketing & PR manager firmy Sweet Gallery. W jej ramach działają Bafra Kebab, Lodolandia & Kołacz na Okrągło, SiGelato, pod którymi działa już niemal 1 tys. punktów.

Sieć podkreśla, że zapewnia franczyzobiorcy kilkudniowe szkolenia wprowadzające oraz szkolenia cykliczne. Każdy franczyzobiorca otrzymuje opiekę ze strony dedykowanego opiekuna klienta, który jest z nim w stałym kontakcie telefonicznym. Kilka razy w roku opiekun odwiedza franczyzobiorcę na jego punkcie. Sweet Gallery zapewnia franczyzobiorcom marketing (ambasadorzy marki, eventy z udziałem influencerów, kampanie radiowe, social media) i lokalny (kampanie marketingowe dedykowane konkretnej lokalizacji) i – co ważne – franczyzobiorcy nie ponoszą opłaty marketingowej, co jest normą w wielu sieciach franczyzowych.

– Franczyzobiorca może kupić przyczepę, wyleasingować ją lub wynająć. W przypadku wynajmu przyczepy firma Sweet Gallery całkowicie bierze na siebie koszt inwestycji w punkt sprzedaży. Franczyzobiorca musi jedynie dysponować środkami własnymi w wysokości około 35 tys. zł – mówi Katarzyna Krzemińska-Malon. – Firma przekazuje mu gotowy punkt sprzedaży z pełnym wyposażeniem. Takie rozwiązanie pozwala w najbezpieczniejszy sposób otworzyć własną działalność – dodaje.

Także amerykańska sieć Wendy’s korzysta z tego modelu i dzięki niemu kontynuuje międzynarodową ekspansję. Firma podpisała dwie umowy z franczyzobiorcami na utworzenie setek restauracji w Irlandii i Rumunii w ciągu najbliższych dziesięciu lat. To debiut marki Wendy’s w obu krajach, a pierwsze restauracje mają tam zostać otwarte w 2025 roku. Spółka aktywnie poszukuje też franczyzobiorców, planując rozszerzyć sieć restauracji na innych rynkach w Europie, m.in. w Polsce i Czechach.

Kandydaci powinni wykazać się bogatym doświadczeniem operacyjnym, znajomością lokalnego rynku oraz udokumentowaną historią dynamicznego rozwoju.

Wendy’s słynie głównie z hamburgerów, ale oferta lokali jest znacznie szersza. W ponad 30 krajach świata działa ponad 7,1 tys. placówek sieci, a marka konsekwentnie realizuje ambitne plany coraz szybszego wzrostu i ekspansji międzynarodowej.