Firma nie płaci składek, ale pracownik leczy się za darmo

Pracodawca jako płatnik składek zobowiązany jest przekazać do ZUS, za każdego pracownika, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie w właściwym dla rozliczenia i opłacenia składek imienny raport miesięczny ZUS RCA.

W tym dokumencie oprócz danych identyfikacyjnych zatrudnionego, takich jak nazwisko, pierwsze imię i identyfikator, wykazuje w szczególności:

1) zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne w podziale na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zawierające:

a) tytuł ubezpieczenia,

b) podstawę wymiaru składek,

c) kwotę składki w podziale na należną od ubezpieczonego i płatnika składek oraz źródeł finansowania,

2) podstawę wymiaru i kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, z uwzględnieniem podziału na podmioty, które finansują składki.

[srodtytul]Przekazanie informacji[/srodtytul]

Dane zawarte w przekazanym do ZUS raporcie ZUS RCA pracodawca jest zobowiązany przekazać pracownikowi na piśmie lub za zgodą ubezpieczonego w formie dokumentu elektronicznego w celu ich weryfikacji.

Tak stanowi art. 41 ust. 8 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=333804]ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 105, poz. 1585 ze zm.[/link], dalej ustawa systemowa). Informacja ta może mieć postać raportu ZUS RMUA. Ale też może przybrać inną formę pisemną. Zawsze jednak oprócz danych wykazanych w raporcie ZUS RCA powinna zawierać datę jej sporządzenia i podpis płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej.

Pracownik, który uważa, że dane przekazane mu w takiej informacji są niezgodne ze stanem faktycznym, może zgłosić na piśmie lub do protokołu do płatnika składek wniosek o sprostowanie. Ma na to trzy miesiące od otrzymania informacji.

Jeśli to zrobi, powinien także poinformować ZUS. Jeżeli płatnik nie uwzględni reklamacji w terminie miesiąca od daty jej złożenia, ZUS na wniosek pracownika po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje decyzję.

[srodtytul]Była wypłata, są obciążenia[/srodtytul]

Podstawę wymiaru składek stanowi przychód w rozumieniu przepisów [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?n=1&id=346580]ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych[/link], jaki otrzymuje pracownik z tytułu zatrudnienia z wyłączeniem

- wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków oraz

- przychodów zwolnionych od składek, wymienionych w [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=77617]rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).[/link]

Wobec tego składki są opłacane od wynagrodzenia, które pracownik otrzymał w danym miesiącu. Oznacza to, że gdy pensja nie została wypłacona, to za ten miesiąc pracodawca nie opłaca za pracownika zarówno składek na ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne. Składa natomiast za niego raport z zerową podstawą wymiaru i zerowymi kwotami składek na te ubezpieczenia.

[ramka][b]Przykład[/b]

W lipcu pracownik otrzymał wynagrodzenie w wysokości 2000 zł (brutto). W takim razie w raporcie ZUS RCA składanym za ten miesiąc jego pracodawca nalicza składki od tej podstawy.

Raport składa do 16 sierpnia (bo 15 to niedziela) i w tym terminie odprowadza składki, zakładając, że płatnik ma obowiązek rozliczać składki w terminie do 15 danego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Gdy w tym terminie składki nie zostaną uregulowane, to na koncie płatnika powstaje zaległość, którą powinien zapłacić wraz z odsetkami za zwłokę.[/ramka]

[srodtytul]Kto pyta, nie błądzi[/srodtytul]

Gdy składki nie są opłacane, pracownik najpierw powinien swoje pytanie o przyczyny takiej sytuacji skierować do swojego pracodawcy. A gdy nie przyniesie to pozytywnych rezultatów, ma prawo zwrócić się w tej sprawie do ZUS. Oczywiście pracownik może to zrobić, nawet gdy pracodawca nie opłacił składek tylko za jeden miesiąc.

Pracownik, który w ciągu trzech miesięcy od upływu terminu opłacenia składki stwierdzi, że nie została ona opłacona, może wystąpić do ZUS o udzielenie informacji, czy podjęto działania zmierzające do ściągnięcia zaległości (art. 40 ust. 1a ustawy systemowej). ZUS musi wówczas go powiadomić, jakie kroki zostały podjęte w celu dochodzenia zaległych składek.

[srodtytul]Medycy za darmo[/srodtytul]

Nieopłacanie przez pracodawcę należnych składek nie powoduje, że pracownik nie podlega w tym okresie ubezpieczeniom społecznym czy ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jak najbardziej podlega.

Wynika to z:

- art. 13 ustawy systemowej, który stanowi, że pracownik jest objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi od dnia nawiązania do dnia ustania stosunku pracy,

- art. 69 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=EB59C0BB8222E1102B4F26C1C5A47CEE?id=282315]ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.[/link], dalej ustawa zdrowotna), który przewiduje, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego pracowników powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

W konsekwencji ma również prawo do korzystania ze świadczeń medycznych tak jak każda inna osoba ubezpieczona.

[srodtytul]Każdy dokument [/srodtytul]

Art. 49 ust. 1 ustawy zdrowotnej przewiduje, że dokumentem potwierdzającym prawo ubezpieczonego (pracownika) do świadczeń opieki zdrowotnej jest karta ubezpieczenia zdrowotnego.