Zwolnienia grupowe: Odprawa za rozwiązanie umowy bez składek ZUS, ale z podatkiem

Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych) przyznaje pracownikom prawo do odprawy pieniężnej w przypadku zwolnień grupowych oraz zwolnień indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników. Ustawa ta ma zastosowanie jedynie do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników. Zgodnie z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:

- jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż dwa lata;

- dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od dwóch do ośmiu lat;

- trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad osiem lat.

Wysokość odprawy

Odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Wysokość odprawy pieniężnej nie może przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych zasady wynikające z art. 8 (dotyczący prawa do odprawy i jej wysokości) stosuje się także odpowiednio przy zwolnieniach indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron.

Składki ZUS

Odprawa z ustawy o zwolnieniach grupowych jest odprawą z tytułu rozwiązania stosunku pracy i tym samym odprawa taka na podstawie § 2 ust. pkt 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie podlega oskładkowaniu na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Tym samym z uwagi na fakt, że odprawy z ustawy o zwolnieniach grupowych nie podlegają składkom na ubezpieczenie społeczne, to także na podstawie art. 81 tej ustawy nie podlegają składkom na ubezpieczenie zdrowotne.

Podatek dochodowy

Odprawa z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika wypłacana na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ustawy o PIT i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych dla danego pracownika łącznie z pozostałymi dochodami osiągniętymi w roku podatkowym według skali podatkowej. Co prawda na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT zwolnione z podatku są odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw oraz otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów, statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy. Jednak na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o PIT odprawy pieniężne wypłacane na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników są wyłączone ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Pracodawca zobowiązany jest więc do obliczenia i poboru zaliczki na podatek dochodowy.

—Agnieszka Raczyńska adwokat, rzecznik patentowy

—Przemysław Spotowski radca prawny

—Agata Jeleszuk, radca prawny

—Dr Janusz Orłowski, radca prawny