ETS rozstrzygnął wątpliwości ws. VAT między Ministerstwem Finansów a spółką MDDP

Sprawa – zainicjowana odesłaniem prejudycjalnym Naczelnego Sądu Administracyjnego – dotyczy wykładni przepisów dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (sygn. sprawy C-319/12 - Minister Finansów przeciwko MDDP sp. z o.o.).

Okoliczności sprawy

MDDP, spółka prawa polskiego, jest organizatorem specjalistycznych szkoleń i konferencji. Spółka oferuje szerokie spektrum szkoleń i kursów w zakresie podatków, rachunkowości, finansów, kadr i płac, controllingu, zarządzania strategicznego oraz rozwoju kompetencji zawodowych i osobistych. Konferencje i szkolenia są organizowane przez spółkę w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, której celem jest regularne osiąganie zysku. Jednocześnie spółka nie jest wpisana do ewidencji szkół i placówek niepublicznych na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty. W ocenie spółki, świadczone przez nią usługi polegające na organizacji szkoleń, których celem jest podniesienie kwalifikacji uczestników w danej dziedzinie, powinny być zaklasyfikowane do kategorii „Usług w zakresie pozostałych form kształcenia" i objęte podatkiem VAT.

Spółka wystąpiła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej dotyczącej jej prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT od nabytych towarów i usług wykorzystywanych na potrzeby świadczenia usług szkoleniowych. Minister Finansów uznał stanowisko spółka za nieprawidłowe.

Wyrokiem z października 2011 r. WSA w Warszawie uchylił interpretację Ministra Finansów.

Rozpoznający skargę kasacyjną Ministra Finansów Naczelny Sąd Administracyjny, który skierował do Trybunału pytania prejudycjalne w omawianej sprawie, zmierza do ustalenia w szczególności czy prawo UE sprzeciwia się objęciu zwolnieniem od podatku od wartości dodanej usług edukacyjnych świadczonych przez podmioty niepubliczne w celach komercyjnych.

Rozstrzygnięcie

W dzisiejszym wyroku Trybunał orzekł, że:

- prawo UE nie sprzeciwia się objęciu zwolnieniem od podatku od wartości dodanej usług edukacyjnych świadczonych przez podmioty niepubliczne w celach komercyjnych, sprzeciwia się natomiast zwolnieniu wszystkich usług edukacyjnych w sposób ogólny, bez uwzględnienia celów realizowanych przez podmioty niepubliczne świadczące te usługi;

- podatnik nie może powoływać się na prawo do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej, jeżeli ze względu na zwolnienie przewidziane przez prawo krajowe z naruszeniem dyrektywy VAT świadczone przez niego usługi edukacyjne nie są objęte podatkiem od wartości dodanej;

- podatnik może jednak powołać się na niezgodność wskazanego zwolnienia z  dyrektywą, aby nie zostało ono wobec niego zastosowane, jeżeli – nawet przy uwzględnieniu zakresu swobodnego uznania przyznanego przez ten przepis państwom członkowskim – ów podatnik nie może być obiektywnie uważany za podmiot o celach podobnych do celów podmiotu edukacyjnego prawa publicznego w rozumieniu dyrektywy, czego zbadanie należy do sądu krajowego. W tym wypadku usługi edukacyjne świadczone przez tego podatnika zostaną objęte podatkiem od wartości dodanej, a zatem będzie on mógł skorzystać z prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej.

Trybunał przypomniał w pierwszej kolejności, że komercyjny charakter danej działalności nie wyklucza, w kontekście dyrektywy VAT, aby miała ona charakter działalności użyteczności publicznej. Podobnie pojęcie „podmiotu" zawarte w dyrektywie VAT jest co do zasady wystarczająco szerokie, aby objąć także podmioty prywatne mające cel zarobkowy. Skoro prawodawca Unii nie uzależnił w sposób wyraźny korzystania ze  zwolnień od braku celu zarobkowego, to realizacja takiego celu nie wyłącza korzystania z nich. Stąd też dyrektywa VAT nie sprzeciwia się objęciu zwolnieniem od podatku VAT usług edukacyjnych świadczonych przez podmioty niepubliczne w celach.

Trybunał zwrócił natomiast uwagę, że przepisy polskiej ustawy o VAT, w stanie prawnym obowiązującym w 2010 r., zwalniały wszystkie usługi edukacyjne w sposób ogólny, niezależnie od celu realizowanego przez podmioty świadczące te usługi. Tymczasem zgodnie z dyrektywą VAT usługi edukacyjne są zwolnione tylko wtedy, gdy są świadczone przez podmioty prawa publicznego o celach edukacyjnych lub przez inne instytucje działające w tej dziedzinie, których cele uznane są za podobne przez dane państwo członkowskie. Wynika z tego, że inne podmioty, czyli podmioty prywatne, powinny spełniać przesłankę celów podobnych do celów wspomnianych podmiotów prawa publicznego. Zatem zwolnienie, które ma zastosowanie w sposób ogólny do wszystkich usług edukacyjnych, niezależnie od celu, do jakiego dążą podmioty prywatne świadczące te usługi, jest niezgodne z dyrektywą VAT.