Darowizny rzeczowe firma odliczy od podstawy opodatkowania

- Spółka z o.o. zamierza w ramach darowizny przekazać fundacji kupiony w 2006 r. samochód osobowy (zaliczony do  środków trwałych). Przy jego nabyciu spółce przysługiwało częściowe odliczenie VAT. Fundacja prowadzi działalność w zakresie upowszechniania kultury fizycznej.

Czy spółka może odliczyć od dochodu jego aktualną wartość rynkową, pomimo że samochód ten jest całkowicie zamortyzowany? Czy w takiej sytuacji trzeba korygować odpisy amortyzacyjne o odliczoną od dochodu wartość samochodu? Jak udokumentować taką darowiznę?

– pyta czytelnik.

Całkowite zamortyzowanie środka trwałego nie oznacza, że nie ma on żadnej wartości rynkowej. Tę drugą można odliczyć od dochodu, jeśli samochód zostanie przekazany organizacji non profit na jeden z preferowanych celów. Nie spowoduje to konieczności korygowania odpisów amortyzacyjnych. Oprócz umowy darowizny i oświadczenia o jej przyjęciu przez fundację, spółka powinna wystawić fakturę wewnętrzną.

Trzeba spełnić warunki

Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT od podstawy opodatkowania spółka z o.o. może odliczyć darowizny przekazane na cele określone w art. 4 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. DzU z 2010 r. nr 234 poz. 1536 z późn. zm.) organizacjom, o którym mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy.

Odliczyć można również darowizny dla równoważnych organizacji, określonych w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego, obowiązujących w innym niż Polska państwie Unii Europejskiej albo innym kraju należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Trzeba jednak pamiętać o  dwóch warunkach. Po pierwsze odliczyć można kwoty lub majątek przekazany organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, które realizują określone cele. Po drugie łączna wysokość odliczenia nie może przekroczyć 10 proc. dochodu.

Jednym z celów uprawniających do odliczenia darowizny jest przeznaczenie jej na wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej (art. 4 ust. 1 pkt 17 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy organizacjami pozarządowymi są, niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia.

Ile można odliczyć

Jeśli przedmiotem darowizny są towary opodatkowane VAT, to za kwotę darowizny uważa się wartość towaru wraz z tym podatkiem, w części przekraczającej kwotę podatku naliczonego, którą podatnik ma prawo odliczyć z tytułu dokonania tej darowizny. Tak wynika z art. 18 ust. 1b ustawy o CIT.

Przy określaniu wartości tych darowizn stosuje się zaś odpowiednio art. 14 ustawy o CIT. Zgodnie z nim przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej.

Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z  uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, organ podatkowy wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej.

W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość określona w ten sposób odbiega co najmniej o 33 proc. od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.

W praktyce oznacza to, że w umowie darowizny powinna być wykazana wartość darowanego samochodu wyceniona według jego aktualnej wartości rynkowej. Dla odliczenia tej darowizny nie ma zatem znaczenia, że samochód został w spółce całkowicie zamortyzowany.

Czy wykazać koszty

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 48 ustawy o CIT nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów odpisów z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonywanych, według zasad określonych w  art. 16a–16m, od tej części ich wartości, która odpowiada poniesionym wydatkom na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie tych środków lub wartości niematerialnych i prawnych, odliczonym od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym albo zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

W przypadku darowizny odliczenie od podstawy opodatkowania nie dotyczy jednak wydatków na nabycie samochodu ani nie ma tu miejsca ich zwrot w jakiekolwiek formie. Przepis ten nie ma więc zastosowania do opisanej w pytaniu sytuacji. Nie trzeba więc korygować wcześniej dokonanych odpisów amortyzacyjnych o odliczenie od dochodu wartości darowizny środka trwałego.

Trzeba natomiast pamiętać o art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy o CIT. Mówi on, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju. Ten przepis miałby jednak znaczenie, gdy samochód nie został całkowicie zamortyzowany. Nieumorzona część wartości początkowej nie mogłaby zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów.

W opisanej w pytaniu sytuacji ten przepis również nie wpłynie jednak na rozliczenia podatkowe. Dokonane przed darowizną odpisy amortyzacyjne wynikały bowiem z użytkowania samochodu w działalności gospodarczej. To wyłączenie z kosztów również nie będzie więc miało zastosowania. Potwierdza to interpretacja Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 8 marca 2011 r. (ITPB3/423-680/10/MK).

Izba uznała w niej za prawidłowe stanowisko spółki, że może ona odliczyć od podstawy opodatkowania CIT darowiznę środka trwałego według jego wartości rynkowej, przekazaną dla organizacji pożytku publicznego w sytuacji, gdy ten środek trwały jest w 100 proc. zamortyzowany. Ponadto stwierdziła, że spółka nie będzie miała obowiązku korekty kosztów uzyskania przychodów o zaliczone do nich wcześniej odpisy amortyzacyjne.

Trzeba odpowiednio udokumentować

Z art. 18 ust. 1c ustawy o CIT wynika, że darowiznę można odliczyć, jeżeli jej wysokość jest udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niż pieniężna – dokumentem, z którego wynika wartość tej darowizny, oraz oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu. W praktyce dokumentem tym będzie umowa darowizny oraz faktura wewnętrzna.

Warto też zachować materiały, na podstawie których spółka ustaliła wartość rynkową samochodu, np. wydrukowane z Internetu oferty dotyczące sprzedaży samochodów o podobnych parametrach, ewentualną wycenę rzeczoznawcy itp.

Faktury

Jak wygląda ewidencja VAT

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

- przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

- wszelkie inne darowizny

– jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów.

Podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów (bez VAT), określona w momencie dostawy towaru, czyli wartość rynkowa samochodu w momencie jego darowizny. Wynika to z art. 29 ust. 10 ustawy o VAT.

Jeżeli jednak od tego samochodu osobowego przysługiwało częściowe odliczenie, to jego darowizna będzie zwolniona z VAT na podstawie § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (DzU nr 73, poz. 392).

W myśl tego przepisu zwolniona z VAT jest dostawa samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych, przez podatników, którym przy nabyciu tych samochodów i pojazdów przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w wysokości 50 proc. lub 60 proc. kwoty podatku:

- określonej w fakturze lub