Za wizytę u lekarza niewykluczone wypowiedzenie

- Czy uzyskanie zwolnienia lekarskiego usprawiedliwia wcześniejsze opuszczenie stanowiska pracy bez zgody, a nawet wiedzy przełożonego? Szef zapowiedział, że w każdym takim wypadku rozwiąże angaż w trybie natychmiastowym. Czy to prawidłowe? –

pyta czytelnik.

Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na takie pytanie. Niekiedy rozwiązanie umowy w trybie dyscyplinarnym może być uzasadnione, choć pracownik przedstawił zaświadczenie o niezdolności do pracy już w dacie opuszczenia stanowiska. Niewykluczone jednak, że takie działanie szefa będzie przedwczesne.

W ustalonym z pracodawcą czasie pracy podwładny powinien przebywać na stanowisku pracy. Wynika to z art. 100 § 2 pkt 1 kodeksu pracy i jest traktowane jako jeden z podstawowych obowiązków służbowych. Ich naruszeniem jest zatem opuszczenie zakładu bez usprawiedliwienia. Może się jednak zdarzyć, że podwładny ma wytłumaczenie, ale nie dopełnił wymogu zawiadomienia przełożonego o swoim wyjściu.

Stan świadomości

O tym, czy jest to podstawa do rozstania, decydują okoliczności konkretnej sprawy. W szczególności może być istotna obiektywna możliwość zawiadomienia szefa o absencji, zajmowane stanowisko oraz to, czy nagłe wyjście wpływa na funkcjonowanie firmy.

Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 1 października 1997 r. (I PKN 300/97). Stwierdził, że przy ocenie, czy opuszczenie miejsca pracy ciężko naruszało podstawowe obowiązki pracownicze (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.), należy wziąć pod uwagę towarzyszące temu okoliczności, zwłaszcza stan świadomości i woli pracownika.

Rozwiązanie angażu bez wypowiedzenia z winy pracownika to środek wyjątkowy i dlatego przepisów (art. 52 k.p.), które je przewidują, nie należy interpretować w sposób ekstensywny, prowadzący do poszerzenia możliwości rozwiązywania angaży w tym trybie przez pracodawcę.

Zarzut ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków jest zasadny tylko wtedy, gdy podwładnemu obok naganności zachowania (bezprawność), można także zarzucić wadliwość subiektywną (winę). I to w odpowiednio wysokim natężeniu (ciężka rozumiana jako wina umyślna lub rażące niedbalstwo).

Przy ocenie zaś tej wadliwości nie wolno pomijać okoliczności, w jakich dochodzi do naruszenia przez podwładnego podstawowych obowiązków. Nieusprawiedliwione opuszczenie pracy ujmowane w kategoriach zawinienia – podobnie, jak i wina – podlega stopniowaniu (opuszczenie pracy z uwagi na towarzyszące mu okoliczności oraz stan świadomości i wolę sprawcy czynu jest bardziej lub mniej nieusprawiedliwione).

Niewielkie znaczenie ma w tej sytuacji to, czy przepisy wewnątrzzakładowe wskazują, w jaki sposób usprawiedliwiać nieobecność. Nawet gdy regulamin pracy na ten temat milczy, pracownik powinien w miarę możliwości powiadomić szefa o nienajlepszym samopoczuciu i konieczności zbadania przez lekarza. Po otrzymaniu takiej informacji pracodawca w zasadzie nie ma wyjścia – musi zgodzić się na zweryfikowanie stanu zdrowia przez medyka.

Zgodnie z art. 210 § 4 k.p. pracownik ma prawo, po uprzednim zawiadomieniu przełożonego, powstrzymać się od wykonywania pracy wymagającej szczególnej sprawności, gdy jego stan psychofizyczny nie zapewnia bezpiecznego wykonywania pracy i zagraża innym osobom. Pracodawca nie powinien dopuszczać do pracy tego, kto zgłasza swoją niedyspozycję, gdyż może to grozić poważnymi konsekwencjami.