UWAGA:
Art. 10 tej ustawy reguluje formy przeniesienia urzędników państwowych, a art. 26 (dalej omówiony) towarzyszące przeniesieniu do innej miejscowości bonusy.
Nie stosuje się do nich reguł określonych w kodeksie pracy (por. wyrok SN z 19 stycznia 1998 r., I PKN 480/97). Za to w ich wypadku przeniesienie może mieć nie tylko charakter czasowy, ale i stały. I co ważne, czasem potrzebna jest do tego zgoda pracownika, a czasem nie. Różne są też skutki finansowe takiego przeniesienia. Wszystkie elementy przedstawia tabela: sposoby przenoszenia mianowanych pracowników samorządowych.
Z przeniesieniem mianowanego pracownika samorządowego do innej miejscowości wiąże się jeszcze jedno: zwrot kosztów przeniesienia, diety, zwrot kosztów podróży oraz inne świadczenia (art. 22 ustawy o pracownikach samorządowych w zw. z art. 26 ustawy o pracownikach urzędów państwowych). Na takie przywileje nie mogą liczyć pracownicy sfery prywatnej. Chodzi konkretnie o:
1) zwrot kosztów podróży (diet, kosztów przejazdu, noclegów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, innych udokumentowanych wydatków), który następuje według reguł określonych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na terenie kraju (DzU nr 236, poz. 1990 ze zm.),
2) zwrot kosztów jednorazowego przewozu urządzenia domowego, dokonywany na podstawie przedstawionych rachunków,
3) ryczałt z tytułu przeniesienia, przysługujący w miesiącu przeniesienia,
4) zwrot kosztów zakwaterowania, realizowany na podstawie udokumentowanych rachunków za wynajem samodzielnego lokalu mieszkalnego,
5) dodatek za rozłąkę,
6) zwrot kosztów przejazdu do miejsca stałego zamieszkania i z powrotem w celu odwiedzenia rodziny, czyli ceny środka transportu.
Co do zasady pracownicy samorządowi zatrudnieni na umowach o pracę mogą być przenoszeni do innej pracy i/lub do innej miejscowości na zasadach określonych w kodeksie pracy. Wchodzi zatem w rachubę powierzenie innej pracy w trybie art. 42 § 4 k.p., wypowiedzenie zmieniające i porozumienie zmieniające. Także w takich wypadkach pracownicy ci nie mają żadnych gwarancji finansowych ani dodatkowych świadczeń.
Pani Anna pracuje w urzędzie gminy w wydziale mieszkaniowym. Deficyt pracowników w wydziale geodezyjnym zmusił burmistrza do czasowych przesunięć personalnych. Pani Anna ma wykształcenie geodezyjne i dlatego powierzono jej pracę w tym wydziale w trybie art. 42 § 4 k.p.
Podstawą przeniesienia może być jeszcze art. 7a ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych. Pozwala on przenieść pracownika samorządowego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę do pracy u innego pracodawcy samorządowego lub na stanowisko urzędnicze w urzędach określonych w art. 2 ustawy o służbie cywilnej. Takie przeniesienie może nastąpić albo na wniosek samego pracownika, albo za jego zgodą. I to w każdym czasie, byle przeniesienie nie naruszało ważnego interesu pracodawcy samorządowego, który dotychczas zatrudniał pracownika, i by przemawiał za tym szczególny interes służby cywilnej. Dokonuje go pracodawca samorządowy albo dyrektor generalny urzędu, w którym pracownik ma być zatrudniony, w porozumieniu z pracodawcą dotychczas zatrudniającym. A jeśli przeniesienie następuje do innej miejscowości, pracownik ma prawo do zwrotu kosztów i innych świadczeń związanych ze zmianą.
Jeśli dyrektor chce zaoferować pedagogowi pracę w innej miejscowości, musi mu zwrócić związane z tym koszty, m.in. podróży, diety i zakwaterowania
Karta nauczyciela ogranicza się do uregulowania przeniesienia nauczycieli o statusie mianowanych (podstawa zatrudnienia to akt mianowania). Jej art. 18 mówi, że taki nauczyciel może być przeniesiony na własną prośbę lub z urzędu za jego zgodą na inne stanowisko w tej samej lub innej szkole, w tej samej lub innej miejscowości, na takie same lub inne stanowisko. Mamy tu więc duże możliwości przenoszenia. Gdy dodamy do tego przeniesienie bez zgody nauczyciela, uregulowane w art. 19 karty, wachlarz będzie pełny.
Przy przeniesieniu w trybie art. 18 ust. 1 karty stosunek pracy nauczyciela mianowanego na nowym stanowisku stanowi kontynuację poprzedniego, a tym samym jest stosunkiem pracy z mianowania (por. wyrok SN z 25 stycznia 2007 r., I PK 195/06). Nie może więc być tu mowy o zawieraniu umowy o pracę. Nie powinna być też wypłacana odprawa pieniężna, jaka przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy z uwagi na całkowitą lub częściową likwidację szkoły (por. wyrok SN z 12 grudnia 2001 r., I PKN 712/00). Jest to przeniesienie służbowe.
Jeśli miejscem przeniesienia jest inna miejscowość, w nowym miejscu pracy należy zapewnić nauczycielowi odpowiednie do jego stanu rodzinnego mieszkanie i miejsce pracy dla współmałżonka, jeśli jest on nauczycielem. Przeniesienia do innej szkoły dokonuje dyrektor szkoły, do której nauczyciel ma trafić, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego tę szkołę i za zgodą dyrektora placówki, w której pedagog jest zatrudniony.
Pani Barbara jest nauczycielką mianowaną w szkole podstawowej w miejscowości X. Nauczyciela jej specjalności potrzebuje gimnazjum w miejscowości oddalonej od X o 5 km. Dyrektor gimnazjum zaproponował pani Barbarze przejście do jego szkoły, a ona tę propozycję przyjęła i złożyła pisemną prośbę o przeniesienie w obecnej placówce. Uzyskawszy zgodę dotychczasowego szefa pani Barbary, dyrektor przygotował oficjalne pismo w sprawie przeniesienia. W ten sposób od 1 maja 2008 r. nauczycielka będzie pracować w gimnazjum.
Zgoda pedagoga nie jest potrzebna, gdy w szkole trzeba zapewnić obsadę na stanowisku nauczyciela z wymaganymi kwalifikacjami odpowiadającymi potrzebom programowym szkoły. W takim wypadku organ prowadzący szkołę (np. gmina) może przenieść nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do tej szkoły bez jego zgody. Ale może to uczynić na maksymalnie trzy lata. I musi pedagogowi zagwarantować prawo powrotu na uprzednio zajmowane stanowisko.
Przeniesienie bez zgody nie powoduje powstania nowego stosunku pracy (por. uchwała siedmiu sędziów SN z 11 lutego 2004 r., III PZP 14/03). W żadnym razie nie może być wykorzystywane, gdy brakuje etatów w szkole, w której dotychczas nauczyciel pracuje, bo tu stosuje się art. 20 karty (por. wyrok SN z 7 stycznia 1997 r., I PKN 54/96).
Przeniesienie nauczyciela mianowanego jest równoznaczne z obowiązkiem pracodawcy zwrócenia mu kosztów przeniesienia i kosztów podróży, wypłacenia diet oraz innych świadczeń. Ale należą się one tylko wtedy, gdy nauczyciel został przeniesiony do innej miejscowości (por. art. 21 ust. 1 karty i rozporządzenie Rady Ministrów z 30 kwietnia 2002 r. w sprawie wysokości i warunków wypłacania świadczeń urzędnikom państwowym przeniesionym do pracy w innej miejscowości, DzU nr 66, poz. 597). Są to takie same świadczenia, jak przy przeniesieniu mianowanych pracowników samorządowych.
Nauczyciel mianowany przeniesiony do innej szkoły bez zgody ma ponadto prawo do dodatku za uciążliwość pracy w wysokości 20 proc. wynagrodzenia zasadniczego. Przysługują mu też prawa pozafinansowe, czyli zakwaterowanie w miejscu czasowego zatrudnienia oraz czterodniowy tydzień pracy.
UWAGA:
Nauczyciel zmieniający miejsce zamieszkania w związku z przeniesieniem musi zostać zwolniony od pełnienia obowiązków służbowych na odpowiedni okres, nie dłuższy niż siedem dni.
Jeżeli podstawą zatrudnienia nauczyciela nie jest akt mianowania, lecz umowa o pracę, nie ma mowy o przeniesieniu służbowym. W tym wypadku stosuje się takie same zasady jak przy pracownikach spoza sfery budżetowej. A to za sprawą art. 91c ust. 1 Karty nauczyciela, który odsyła do kodeksu w sprawach, których karta nie reguluje.
