Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny ?w Kielcach w swoim wyroku ?z 27 maja 2010 r. (I SA/Ke 224/10), pojęcie firmanctwa zostało zdefiniowane w art. 55 § 1 kodeksu karnego skarbowego i art. 113 ordynacji podatkowej. Porównanie treści art. 1 § 1, art. 5 § 1 i art. 24 kodeksu karnego skarbowego wskazuje jednoznacznie na to, że popełnienia przestępstwa skarbowego dopuścić się może wyłącznie osoba fizyczna. Jedną z przesłanek odpowiedzialności jest bowiem wiek sprawcy. Gdy przepisy odnoszą się do osób prawnych, wynika to w sposób niewątpliwy z ich treści.
Dodatkowo przestępstwo firmanctwa może być popełnione wyłącznie przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą. Jak wskazał Sąd Najwyższy w swoim postanowieniu z 4 października 2012 r. (IV KK 222/12), pojęcie „działalność gospodarcza" użyte w art. 55 § 1 kodeksu karnego skarbowego należy rozumieć tak, jak to określono w art. 3 pkt 9 ordynacji podatkowej. Wobec tego działalnością gospodarczą będzie każda działalność zarobkowa w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, ?a także każda inna działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek. Przestępstwo prowadzenia działalności pod cudzym szyldem może zatem wystąpić w szeroko pojętym obrocie gospodarczym, w tym również w związku ?z prowadzeniem działalności w oparciu o przepisy ustawy ?o VAT, kodeksu spółek handlowych, prawa spółdzielczego, prawa bankowego, ustawy ?o działalności ubezpieczeniowej czy też ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Możliwa łagodniejsza odpowiedzialność
W niektórych przypadkach sprawca przestępstwa firmanctwa może liczyć na łagodniejszą odpowiedzialność. Zgodnie bowiem z art. 55 par. 2 kodeksu karnego skarbowego jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Zgodnie zaś z art. 53 § 14 kodeksu karnego skarbowego mała wartość to taka, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Jak wspomnieliśmy powyżej obecnie minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1680 zł. W praktyce zatem obecnie kwota podatku narażonego na uszczuplenie będzie małej wartości, gdy nie będzie przekraczała 336 tys. zł.
W niektórych przypadkach sprawca może zostać ukarany za wykroczenie skarbowe. Wykroczenie skarbowe określone w art. 55 § 3 kodeksu karnego skarbowego będzie polegało na posłużeniu się przez podatnika cudzym imieniem, nazwiskiem, nazwą lub firmą w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub rzeczywistych jej rozmiarów ?i narażeniu przez to Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na uszczuplenie podatku. Granicę między przestępstwami skarbowymi określonymi w art. 55 § 1 i 2 kks a wykroczeniem stanowi kwota podatku narażonego na uszczuplenie, która nie może być większa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. W praktyce zatem obecnie kwota ta nie może przekroczyć 8400 zł.
—a.j.
