Kiedy oferta staje się wiążąca

Umowę uznaje się za zawartą, gdy dwie lub więcej stron złoży zgodne oświadczenia woli, których celem jest wywołanie określonych skutków prawnych.

Najbardziej powszechnymi trybami zawierania kontraktów są: oferta, negocjacje, aukcja i przetarg. Oferta to oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy, określające istotne postanowienia tej umowy.

[ramka][b]Przykład[/b]

Na szybie samochodu jest kartka: „Sprzedam niniejszy samochód. Cena 30 tys. zł”. Można to potraktować jako ofertę. Trudno natomiast byłoby za nią uznać ogłoszenie: „Informuję, że zamierzam wynająć mieszkanie”. Oferta musi być bowiem złożona w sposób stanowczy.[/ramka]

Chodzi więc o to, aby adresat oferty mógł ją w prosty sposób zaakceptować. Czasami jednak trudno ustalić, czy w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z ofertą, czy z zaproszeniem do zawarcia umowy. Im propozycja jest bardziej konkretna i szczegółowa, tym większe prawdopodobieństwo, że chodzi o ofertę.

Jeżeli jednak pojawiają się w tym zakresie wątpliwości, wówczas ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób uważa się za zaproszenie do zawarcia umowy.

Aby uniknąć rozbieżnych interpretacji, warto więc zaznaczyć, czy określona informacja stanowi ofertę. Przyjmuje się, że oferta może być skierowana zarówno do indywidualnie wskazanego adresata, jak i do nieoznaczonego bliżej kręgu odbiorców (np. przechodniów).

[srodtytul]Kiedy oferta jest wiążąca[/srodtytul]

Do zawarcia umowy w trybie ofertowym wymagane jest złożenie przez oferenta (czyli składającego ofertę) stanowczej propozycji zawarcia umowy, zawierającej konieczne jej postanowienia (w przypadku sprzedaży jest to określenie przedmiotu umowy i ceny) i przyjęcie tej oferty przez oblata (adresata oferty).

Oferent sam może wskazać termin, w którym oferta zacznie i przestanie go wiązać. Jeżeli termin nie będzie oznaczony, wówczas okres związania rozpoczyna się od momentu złożenia oferty, tj. od chwili gdy oferta doszła do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jej treścią, bądź w przypadku oferty skierowanej do nieoznaczonego kręgu odbiorców, od chwili jej ogłoszenia.

[ramka][b]Przykład[/b]

Oferta sprzątania mieszkań umieszczona w gazecie wiąże już w chwili jej ogłoszenia, a nie dopiero gdy poszczególni czytelnicy będą mogli się z nią zapoznać. [/ramka]

Oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość (np. telefonu) przestaje wiązać, gdy strony nie przyjmą jej niezwłocznie (na spotkaniu, w trakcie prowadzonej rozmowy).

Jeżeli ofertę złożono w inny sposób (np. za pośrednictwem poczty), wówczas przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia. Należy zatem uwzględnić czas niezbędny na: dojście oferty do adresata, rozważenie i podjęcie decyzji, wysłanie i dojście odpowiedzi do oferenta.

Oferta skierowana do nieoznaczonego kręgu adresatów może być w każdym czasie odwołana lub zmieniona, chyba że oferent wskazał termin związania ofertą.

Gdy oświadczenie adresata o przyjęciu oferty doszło do oferenta z opóźnieniem, wówczas może on zniweczyć jej skutki. Musi jednak zawiadomić niezwłocznie adresata, że wskutek opóźnienia uznaje umowę za niezawartą. Jeżeli oferent nie złoży takiego oświadczenia, a z treści lub z okoliczności wynika, że oświadczenie o przyjęciu oferty wysłano w czasie właściwym, umowa dojdzie do skutku. Los umowy leży więc w rękach oferenta.

[srodtytul]Stały kontrahent musi reagować[/srodtytul]

Inaczej jest w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami. Jeżeli przedsiębiorca otrzymał ofertę od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi uważa się za przyjęcie oferty (i w konsekwencji zawarcie umowy).

Adresat oferty może ją albo w całości przyjąć, albo w całości odrzucić. Jeżeli przyjmie ją z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści, wówczas dochodzi do złożenia nowej oferty. W takiej sytuacji jej adresat staje się składającym ofertę, a składający – adresatem.

[ramka][b]Jak zaakceptować kontrakt przez Internet[/b]

[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=168906]Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2003 r. nr 49, poz. 408)[/link] wprowadziła regulację oferty złożonej w postaci elektronicznej (art. 66[sup]1[/sup] [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=86F27ADE2102E1D67842E76D535F1BD1?id=70928]kodeksu cywilnego[/link]). Oferta złożona w postaci elektronicznej nie odnosi się do wszelkich umów zawieranych drogą elektroniczną. Wyjątkiem są umowy zawierane za pośrednictwem poczty elektronicznej albo podobnych środków porozumiewania się na odległość.

Składający ofertę w postaci elektronicznej jest nią związany, jeżeli druga strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie. Takie potwierdzenie przez adresata nie jest jeszcze przyjęciem oferty i nie prowadzi do zawarcia umowy. W związku z tym wydaje się, że do momentu kiedy oferent nie dostanie potwierdzenia otrzymania oferty, może ją jednostronnie odwołać, ponieważ go jeszcze nie wiąże.

W jaki sposób adresat oferty powinien potwierdzić otrzymanie jej elektronicznej wersji? W regulacjach odnoszących się do oferty elektronicznej nie jest sprecyzowane, jak ma to nastąpić. Nie wydaje się, aby było konieczne zachowanie elektronicznej formy przekazu. Wymagane jest jedynie, aby adresat oferty wystarczająco szybko zareagował (niezwłocznie).

Zgodnie z art. 66[sup]1[/sup] § 2 k.c. przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej zobowiązany jest do poinformowania przed zawarciem umowy w sposób jednoznaczny i zrozumiały o:

- czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;

- skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;

- zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;

- metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;

- językach, w których umowa może być zawarta;

- kodeksach etycznych, które stosuje, i o ich dostępności w postaci elektronicznej.

Do oferty złożonej w postaci elektronicznej stosuje się regulacje dotyczące „zwykłej” oferty, a więc przepisy art. 66 – 70 i 71 k.c. Dodatkowym elementem jest wymagane potwierdzenie otrzymania oferty. Adresat chcąc zawrzeć umowę, musi więc złożyć dwa oświadczenia woli: oświadczenie o potwierdzeniu i następnie o przyjęciu oferty.

Sprzyja to z pewnością ochronie adresata oferty (często klikającego we wskazany link) przed pochopnym podjęciem decyzji dotyczącej zawieranej umowy.