Czy firma zwolni tuż przed nową emeryturą

Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę osobie, której brakuje nie więcej niż cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia jej uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Tak mówi art. 39 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=7A91042E9A410B363A07C9C1E95E18C9?id=76037]kodeksu pracy[/link].

[srodtytul]Według starych zasad[/srodtytul]

Przepis ten jest adekwatny do starych zasad przechodzenia na emeryturę, według których przesłankami nabycia prawa do tego świadczenia są odpowiedni staż i wiek. Od lat był interpretowany w ten sposób, że nie korzysta z ochrony osoba, której wprawdzie brakuje nie więcej niż cztery lata (wcześniej – dwa lata) do wieku emerytalnego, ale dalsze zatrudnienie nie umożliwia jej uzyskania prawa do emerytury z jego osiągnięciem, bo i tak ma zbyt krótki staż [b](wyrok SN z 22 marca 1977 r., sygn. I PRN 24/77)[/b].

W nowym systemie, który dotyczy większości urodzonych po 31 grudnia 1948 r., przesłanką nabycia emerytury jest tylko wiek. 60-latka lub 65-latek może przejść na nią, mając równie dobrze pięć, jak 35 lat stażu. Kontynuowanie pracy w wieku przedemerytalnym nie ma znaczenia z punktu widzenia nabycia prawa do emerytury. Czy zatem pracownicy przechodzący na nie według nowych zasad są pozbawieni ochrony z art. 39 k.p.?

– Przepis ten wymaga zmiany, bo traci rację bytu. Ale ciągle obowiązuje i nie może obracać się przeciwko zatrudnionym. Celem jego jest bowiem ochrona pracownika. Nadal więc nie wolno wypowiedzieć umowy osobie w wieku przedemerytalnym – uważa Teresa Romer, sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku.

– Art. 39 w swej końcowej części staje się bezprzedmiotowy w odniesieniu do osób przechodzących na nowe emerytury. Jest niespójny z systemem ubezpieczeń. Wykładnia będzie więc zależała od kategorii ubezpieczonych, do której należy pracownik – mówi prof. Jerzy Wratny z Uniwersytetu Rzeszowskiego.

[srodtytul]Jakie zmiany[/srodtytul]

Jak znowelizować przepis? Wypracowanie uniwersalnej formuły nie będzie łatwe, bo na rynku pracy są osoby, które przechodzą na emerytury według i starych, i nowych zasad (niektórzy mają wybór). – Warunek zawarty w art. 39 k. p. staje się niepotrzebny, może więc lepiej wykreślić końcową część przepisu – zastanawia się Piotr Wojciechowski, ekspert prawa pracy.

Zdaniem prof. Wratnego można też wprowadzić dwa przepisy ochronne dla dwóch grup ubezpieczonych (choć byłoby to mało czytelne) albo dać ochronę w określonych latach życia. W projekcie kodeksu pracy komisji kodyfikacyjnej znalazła się regulacja bez odniesienia do stażu: nie można wypowiedzieć umowy o pracę osobie, której brakuje nie więcej niż cztery lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zasady ochrony starszych pracowników wymagają dyskusji. Także z tego powodu, że dla firmy osoba w wieku przedemerytalnym jest dziś niewygodna. Najpierw nie można jej zwolnić, bo jest długo chroniona przed wypowiedzeniem. A gdy ten wiek osiągnie? Też nie można.

[b]Uchwałą siedmiu sędziów 21 stycznia 2009 r. (sygn. II PZP 13/08) SN [/b] rozstrzygnął, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może być wyłączną przyczyną wypowiedzenia umowy. Sprzeciwia się też temu orzecznictwo dotyczące dyskryminacji.