Reklama

Jak przygotować sądy na drugie uderzenie pandemii koronawirusa

Trzeba dokonać rewizji dotychczasowych procedur.

Aktualizacja: 18.10.2020 10:56 Publikacja: 18.10.2020 00:01

Jak przygotować sądy na drugie uderzenie pandemii koronawirusa

Foto: Adobe Stock

Po pierwszym mocnym uderzeniu pandemii koronawirusa nie udało się wciąż nad nim zapanować. Mimo wyścigu światowych koncernów w poszukiwaniu szczepionki i wsparciu największych potęg światowych wirus zbiera śmiertelne żniwo na całym świecie. Dziesiątkuje nie tylko społeczeństwa, ale niestety również gospodarkę. Na razie na fali letnich wyjazdów i odpoczynku nie czuje się jeszcze nadchodzącego wielkimi krokami załamania gospodarczego. Dla całego sektora gospodarczego, ale też dla zwykłych codziennych spraw obywateli nieefektywne, przeciążone, a w najgorszym przypadku zamknięte sądy mogą się stać gwoździem do trumny.

Sektor gospodarczy

Niewywiązywanie się z kontraktów, niezawieranie nowych umów, niepłacenie zobowiązań, opóźnienia, spirala długów i niemożność uzyskania szybkiej kompensaty na drodze sądowej przyczynią się do upadłości wielu firm. Dlatego tak ważne jest, aby sądy w tym najtrudniejszym momencie zachowały ciągłość działania oraz sprawność postępowań sądowych. Wiele oczywiście zależy od racjonalnego zarządzenia zespołem ludzkim, umiejętności zorganizowania pracy zespołowej w taki sposób, aby wirus nie sparaliżował całkowicie sądów, aby zachować ciągłość funkcjonowania. Niewątpliwie jednak bezpośredni wpływ na obecnie toczące się postępowania mają procedury sądowe. Zazwyczaj złożone i skomplikowane powinny być na czas pandemii maksymalnie odformalizowane i proste.

Czytaj także: Koronawirus: Kolejne zmiany w sądach

Procedury do pilnej poprawki

Po pierwszej fali koronawirusa, społecznym zamknięciu i ponownym otwarciu wciąż nie jesteśmy odporni, ale mądrzejsi. Wiemy, w jaki sposób można izolować się od wirusa i jak minimalizować ryzyko masowego zarażenia. Wiemy również, że instytucje społeczne, państwowe, sektor gospodarczy i firmy muszą dalej funkcjonować. Mierząc się więc z drugą falą pandemii, powinniśmy pilnie dokonać rewizji dotychczasowych procedur oraz zastanowić się, co należy jeszcze zmienić, aby w narastającym zagrożeniu zachować jednak ciągłość działania sądów.

E-rozprawy

Sądy pierwszej instancji są niezbędne dla załatwiania codziennych spraw obywateli, jak również dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki. Obecnie na czas zagrożenia epidemiologicznego wprowadzana jest możliwość prowadzenia zdalnych rozpraw, uwarunkowana jednakże oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia osób w nim uczestniczących.

Reklama
Reklama

Rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w nich uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nim uczestniczących. Wydaje się, że dla stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników taka formuła prowadzenia rozpraw powinna być już dziś obligatoryjna. Obligatoryjne powinno być również przesłuchanie w taki sposób świadków wnioskowanych przez profesjonalnych pełnomocników przy ich aktywnym wsparciu.

W drugiej instancji należy odwrócić zasadę, że strony mogą się sprzeciwić skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, gdyż taka konstrukcja tego przepisu uruchomiła lawinowy obieg korespondencji między sądami a stronami, co w dobie pandemii stwarza zagrożenia dla wszystkich uczestników procesu. Należy więc wprowadzić jako zasadę posiedzenie niejawne, a wyjątkowo strony mogą w uzasadnionych przypadkach wnioskować o rozprawę, co jednak powinno być każdorazowo ocenione przez sąd. W tym przypadku również formuła e-rozprawy powinna być obligatoryjna dla profesjonalistów.

Elektroniczny obieg korespondencji

Sąd nie są w stanie funkcjonować bez sprawnie działającego obiegu korespondencji. Jest oczywiste, że zakłócenia w działaniu operatora pocztowego w czasie pandemii to tylko kwestia czasu i wzrostu liczby zachorowań. Szkoda, że w tym wypadku zwyciężyły jednak partykularne interesy nad dobrem wymiaru sprawiedliwości. Konieczny jest powrót do pierwotnie zakładanego e-obiegu korespondencji, który powinien być obligatoryjny dla profesjonalnych pełnomocników i zalecany pozostałym stronom. Doręczenia powinny być dokonywane przede wszystkim za pośrednictwem adresów poczty mailowej, która już dziś jest uznawana na całym świecie za podstawowy, jeśli nie najbardziej elementarny, środek komunikacji. Pandemia może sparaliżować sądy, jeśli zostanie zachowana tradycyjna papierowa forma korespondencji. Na pewno też utrudni kontakt obywatela z sądem, jeśli zostanie zachowana dotychczasowa formuła.

Zasoby ludzkie

Sądy nie są w stanie funkcjonować bez czynnika ludzkiego, a szczególnie bez sędziów. Cała infrastruktura sądowa, pracownicy, administracja, asystenci nie mają racji bytu, jeśli w sądach zabraknie sędziów. Należy więc umożliwić sędziom nie tylko zdalne orzekanie, ale także wprowadzić elektroniczną postać wyroku i orzeczeń, aby umożliwić sądom realne działanie w czasie pandemii. W przyszłości zaś nieodzowne stanie się prowadzenie akt elektronicznych.

Warto również rozważyć odstąpienie od zasady orzekania w składach kolegialnych szczególnie w drobnych sprawach, w których już dziś kolegialność orzekania nie ma racjonalnego uzasadnienia. Odstąpienie od zasady kolegialności pozwoli również poprawić efektywność postępowań sądowych, co jest niezwykle doniosłe w czasie pandemii i ograniczy kontakty między samymi sędziami w sytuacji zagrożenia koronawirusem. Należy się przygotować na długotrwałe zakłócenie w normalnym funkcjonowaniu sądów oraz wdrożyć działania chroniące sędziów i pracowników, aby sądy mogły być w tych trudnych czasach użyteczne dla obywateli.

Niewykluczone, że znów trzeba będzie wrócić do podziału spraw i katalogu spraw pilnych. Jeśli bowiem sytuacja pandemiczna będzie się pogarszać, to bez wdrożenia racjonalnych środków zaradczych sądy czeka przymusowy lockdown.

Sądy i Prokuratura
Agata Łukaszewicz: Jest weto i turbokaganiec
Materiał Promocyjny
Rekordy sprzedaży i większy magazyn w Duchnicach
Sądy i Prokuratura
Konstytucyjna KRS na podstawie niekonstytucyjnej ustawy
Sądy i Prokuratura
Obowiązki administracyjne tylko z ustawy
Sądy i Prokuratura
Skutki prymatu jednolitości orzecznictwa nad przewidywalnością wyroków (2)
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama