- udokumentowanej niezdolności do pracy, za które z Funduszu Pracy wypłacono: zasiłki dla bezrobotnych, szkoleniowe lub stypendia.
Jeżeli niezdolność do pracy nie powstała w tych okresach lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania, ubezpieczony nie dostanie takiej renty. To istotny warunek, który powoduje, że ubezpieczeni, którzy stali się niezdolni do pracy po dłuższym okresie niepozostawania w ubezpieczeniu lub niekorzystania z podanych świadczeń, nie otrzymają świadczenia. Jednak warunki z art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej spełnia ubezpieczony uznany za częściowo niezdolnego do pracy od dzieciństwa, jeżeli w okresach wymienionych w tym przepisie istotnie pogorszył się jego stan zdrowia w ramach tego samego stopnia niezdolności do pracy, powodujące samodzielnie utratę zdolności do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji uzyskanych w wyniku przekwalifikowania zawodowego, do którego doszło w czasie prowadzenia działalności stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym. Tak wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 6 sierpnia 2014 r. (II UK 513/13).
Długi staż
Jedynie gdy ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy i udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny, może uzyskać rentę za niezdolność do pracy niezależnie od tego, kiedy ona powstała (art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej). To szczególne ułatwienie dla tych osób. Jednak gdy zmieni się stopień niezdolności do pracy – z całkowitej na częściową – odpada jedna z przesłanek warunkujących przyznanie renty. Ustaje więc prawo do tego świadczenia przyznanego na mocy art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej. Jeżeli jednocześnie ubezpieczony nie spełnia warunków do przyznania renty z art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej, nie ma podstaw do przyznania mu prawa do tego świadczenia na dalszy okres (uchwała siedmiu sędziów SN z 16 kwietnia 2009 r., II UZP 1/09).
Autor jest sędzią Sądu Okręgowego w Kielcach
W drodze wyjątku
Pewnym złagodzeniem rygoryzmu prawa ubezpieczenia społecznego są świadczenia wyjątkowe. Prezes ZUS może je przyznać w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń z ustawy. Dotyczy to ubezpieczonych, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do renty. Nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Taką możliwość dopuszcza art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.
