W bardzo interesującym orzeczeniu z 22 maja 2012 r. (II UK 339/11), dotyczącym odpowiedzialności małżonków za zobowiązania składkowe, Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność majątkiem wspólnym małżonków nie dotyczy tych zobowiązań składkowych jednego z małżonków, które powstały przed zawarciem związku małżeńskiego zgodnie z art. 29 § 1 w zw. z art. 26 ordynacji podatkowej i w zw. z art. 31 i 32 ustawy o sus.
Ponieważ Ordynacja podatkowa nie definiuje pojęć wspólności ustawowej, majątku wspólnego ani majątku osobistego, należy w tym zakresie odwołać się do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami, z mocy ustawy, wspólność majątkowa, czyli wspólność ustawowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jedno z nich. Z chwilą zawarcia małżeństwa zmianie ulega również odpowiedzialność małżonków za zobowiązania, a wierzyciel obojga małżonków może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego.
Zgodnie z art. 26 ust. 2, 3, 3a i 4 ustawy o sus wystawione przez ZUS dokumenty stwierdzające istnienie należności z tytułu składek oraz ich wysokość są podstawą do wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego. Dla zabezpieczenia tych należności organowi ubezpieczeń społecznych przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika, zaś przedmiotem hipoteki przymusowej może być m.in. nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka.
Przykład
ZUS, wobec zaległości w płatnościach składek na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, dokonał zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości stanowiącej majątek wspólny dłużniczki prowadzącej działalność gospodarczą i jej męża.
