Składki jeszcze za trzy miesiące po zamknięciu biznesu

Komentarz eksperta

dr Marcin Wojewódka, radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp.k.

Przedmiotem sporu między byłą pracownicą zlikwidowanej spółki a organem rentowym było podleganie obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. W pełni należy się zgodzić ze stanowiskiem SN, według którego stosunek pracy powódki nie rozwiązał się w dniu faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej przez pracodawcę, ale dopiero po upływie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia liczonego od tego dnia. Sąd uznał, że do rozstania doszło na podstawie dorozumianego oświadczenia woli pracodawcy o wymówieniu w postaci faktycznej likwidacji działalności gospodarczej.

Zdarzenia prawne, z którymi ustawodawca wiąże skutek w postaci ustania stosunku pracy, to katalog zamknięty, enumeratywnie wymieniony w art. 30 § 1 k.p. Warto tu przywołać wcześniejszy wyrok SN z 8 listopada 2012 r. (II UK 84/12). Zgodnie z nim samo faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez pracodawcę nie powoduje ustania stosunku pracy i obowiązku objęcia pracownika ubezpieczeniami społecznymi oraz opłacania przez pracodawcę składek. Tym samym zarówno z literalnego brzmienia przepisów, jak i z orzecznictwa wynika jednoznacznie, że angaż rozwiązuje się jedynie na podstawie zdarzeń określonych w art. 30 § 1 k.p., w tym wypowiedzenia przez pracodawcę. Zaprzestanie działalności gospodarczej czy likwidacja pracodawcy nie są zdarzeniami, z którymi wiąże się ustanie stosunku pracy.

Z komentowanego wyroku SN wynika, że faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez pracodawcę może stanowić formę dorozumianego wypowiedzenia. Wywołuje ono taki sam skutek jak typowe wypowiedzenie wyrażone w formie oświadczenia woli złożonego pracownikowi przez szefa. W związku z tym pracownica powinna podlegać ubezpieczeniom społecznym aż do upływu okresu wymówienia liczonego od dnia likwidacji zakładu, a nie tylko do daty zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez pracodawcę.

To stanowisko koresponduje z art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nim ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. Natomiast stosunek ten istnieje dopóty, dopóki trwa zobowiązanie stron do spełnienia świadczeń z art. 22 § 1 k.p. Chodzi o wykonywanie pracy przez etatowca oraz zatrudnianie go za wynagrodzeniem przez pracodawcę, nawet gdy ten wymóg nie jest faktycznie realizowany.

Podejście odmienne niż zaprezentowane w tym orzeczeniu SN doprowadziłoby do niepożądanej sytuacji, w której każdorazowe zaprzestanie działalności gospodarczej czy likwidacja pracodawcy automatycznie powodowałyby ustanie stosunku pracy, a tym samym ustanie obowiązku objęcia pracownika ubezpieczeniami społecznymi i opłacania składek. Pracodawcy, którzy przestają prowadzić biznes, muszą zatem liczyć się z tym, że stosunek pracy rozwiąże się dopiero w dniu upływu okresu wypowiedzenia liczonego od dnia zaprzestania działalności gospodarczej, traktowanego jak dorozumiane wypowiedzenie umowy.