Prawna ochrona zabytków ogranicza prawo właściciela do dysponowania rzeczą ruchomą lub nieruchomością, która otrzymała taki status. Uznanie za zabytek terenu, na którym planowana jest inwestycja może skutecznie wstrzymać plany inwestora. Analiza ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 710 z późn. zm.; dalej: u.o.z.) prowadzi do wniosku, że tymczasowa ochrona konserwatorska nadawana in spe „zabytkowi”, w czasie trwania postępowania konserwatorskiego, jest silniejsza niż ochrona wynikająca z prawomocnej decyzji o wpisie do rejestru zabytków.