Budynki użyteczności publicznej jako budowle ochronne

Nowe obowiązki, jakie wprowadza ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej („uolioc”), odnoszą się do tzw. budowli ochronnych: schronów, ukryć oraz miejsc doraźnego schronienia. Ich celem jest odbudowanie systemu zbiorowej ochrony – od klasycznych schronów i ukryć po rozwiązania doraźne, które da się uruchomić w sytuacji kryzysowej. Dla rynku nieruchomości i procesu inwestycyjnego kluczowe są art. 93–95 uolioc, bo po raz pierwszy wprost wiążą część obowiązków ochrony ludności z projektowaniem i realizacją wybranych budynków oraz ich podziemi. Ustawa weszła w życie co do zasady 1 stycznia 2025 r., natomiast odsunięto w czasie obowiązki, które wprowadza. W efekcie kluczowe decyzje projektowe trzeba będzie podejmować przede wszystkim dla inwestycji, które wejdą w procedury administracyjne po 31 grudnia 2025 r. Ustawodawca nie zdecydował się na prostą zasadę „każdy budynek użyteczności publicznej musi mieć schron”. Konstrukcja przepisów jest bardziej selektywna: art. 93 opiera się na przesłankach potrzeby i możliwości technicznej, natomiast art. 94 (dla budynków) i art. 95 (dla budowli podziemnych położonych w granicach administracyjnych miast wykorzystywanych do celów transportu wprowadzają standard projektowy „gotowości” dla garaży i innej infrastruktury podziemnej dostosowania ich do budowli ochronnych. Uruchomienie funkcji ochronnej (zorganizowanie i ewentualne udostępnienie) następuje dopiero w mechanizmach kryzysowych. W uolioc trzeba rozdzielić porządek budowlany (co należy przewidzieć w projekcie) od porządku operacyjnego (kiedy i na jakiej podstawie organy mogą nakazać przystosowanie i udostępnienie obiektu).