Spółki osobowe – przejście praw i obowiązków po śmierci wspólnika

Według sprawozdania o stanie rejestru przedsiębiorców za rok 2025 działalność gospodarczą w formie spółek osobowych prowadziło łącznie 70599 podmiotów. W kodeksie spółek handlowych zostały przewidziane cztery rodzaje spółek osobowych: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa oraz spółka komandytowo-akcyjna. W praktyce w przypadku każdej z tych spółek istotne jest uregulowanie w umowie spółki zasad przejścia tzw. ogółu praw i obowiązków wspólnika na wypadek jego śmierci. Ogół praw i obowiązków to kompleks uprawnień (np. prawo do prowadzenia spraw spółki czy też prawo do zysku) oraz zobowiązań wspólnika w spółce osobowej (np. obowiązek wniesienia wkładu czy uczestnictwa w stracie). Rozstrzygnięcie w umowie spółki, jakie skutki ma wywołać śmierć jednego ze wspólników, leży w interesie wszystkich wspólników. Brak odpowiednich postanowień może bowiem – co do zasady, z pewnymi różnicami zależnymi od typu spółki osobowej – prowadzić nawet do rozwiązania spółki. Jednocześnie właściwie ukształtowane postanowienia umowne pozwalają uniknąć sytuacji, w której do spółki wstępują osoby niedające rękojmi prawidłowej i zgodnej współpracy w ramach spółki.