PPWR to jedna z najważniejszych zmian w unijnym prawie ochrony środowiska ostatnich lat. Nowe przepisy dotyczą nie tylko gospodarowania odpadami, lecz także projektowania, produkcji, oznakowania, wykorzystania i wprowadzania opakowań do obrotu.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność weryfikacji dotychczasowych rozwiązań, a niekiedy również zmianę technologii produkcji, dostawców czy sposobu pakowania towarów. Co istotne, choć PPWR jest już stosowane, część najbardziej wymagających obowiązków zacznie obowiązywać dopiero w kolejnych latach. 

Kogo dotyczą nowe przepisy?

PPWR obejmuje zasadniczo wszystkie opakowania, niezależnie od materiału, z którego zostały wykonane, oraz sektora gospodarki, w którym są wykorzystywane. Nowe regulacje dotyczą zatem nie tylko producentów opakowań, lecz również importerów, dystrybutorów, przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach, sklepów internetowych oraz podmiotów korzystających z opakowań transportowych.

Istotne jest przy tym rozróżnienie poszczególnych ról prawnych. Rozporządzenie odmiennie definiuje wytwórcę opakowania, importera, dystrybutora oraz producenta w rozumieniu przepisów o rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Jeden przedsiębiorca może jednocześnie występować w kilku takich rolach.

W praktyce oznacza to, że każda firma powinna ustalić, jakie obowiązki wynikają z jej rzeczywistego udziału w łańcuchu dostaw. Sam fakt zakupu gotowego opakowania od innego przedsiębiorcy nie zawsze oznacza brak odpowiedzialności za jego zgodność z przepisami. 

Co zmieniło się od 12 sierpnia 2026 r.?

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie nowych obowiązków dotyczących oceny zgodności opakowań. Zgodnie z przepisem art. 15 PPWR, wytwórcy mogą wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania spełniające mające zastosowanie wymagania rozporządzenia. Przed ich wprowadzeniem powinni przeprowadzić ocenę zgodności, sporządzić dokumentację techniczną oraz deklarację zgodności UE.

Dokumentacja powinna potwierdzać właściwości opakowania i spełnienie odpowiednich wymagań prawnych. Nie wystarczy zatem ogólne zapewnienie dostawcy, że dany materiał jest ekologiczny lub nadaje się do recyklingu. Dokumentację techniczną i deklarację zgodności należy przechowywać przez pięć lat w przypadku opakowań jednorazowych oraz przez dziesięć lat w przypadku opakowań wielokrotnego użytku.

Obowiązki dotyczą również importerów, którzy muszą weryfikować zgodność sprowadzanych opakowań, oraz dystrybutorów, zobowiązanych do zachowania należytej staranności przy ich udostępnianiu na rynku. Szczególnie ważna jest więc współpraca z dostawcami, w tym pozyskiwanie odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej właściwości materiałów opakowaniowych.

Ograniczenia dotyczące substancji niebezpiecznych

Od 12 sierpnia 2026 r. obowiązują również nowe ograniczenia dotyczące zawartości substancji PFAS, określanych jako „wieczne chemikalia”, w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Rozporządzenie określa dopuszczalne stężenia tych substancji, których przekroczenie uniemożliwia wprowadzanie określonych opakowań do obrotu.

W praktyce szczególne znaczenie ma to dla branży spożywczej, gastronomii oraz producentów opakowań wykorzystujących specjalistyczne powłoki ochronne. Przedsiębiorcy powinni zweryfikować skład stosowanych materiałów oraz uzyskać odpowiednie potwierdzenia od dostawców. 

Recykling opakowań

Jednym z podstawowych celów PPWR jest zapewnienie, aby opakowania wprowadzane na rynek unijny nadawały się do recyklingu. Rozporządzenie wprowadza system oceny recyklingowalności opakowań oparty na klasach A, B i C. Zasadniczo od 2030 r., z uwzględnieniem terminów uzależnionych od przyjęcia odpowiednich aktów unijnych, opakowania niespełniające określonych kryteriów nie będą mogły być wprowadzane do obrotu.

W kolejnych latach wymagania będą stopniowo zaostrzane. W praktyce oznacza to konieczność uwzględniania możliwości recyklingu już na etapie projektowania opakowania. Znaczenie będzie miał nie tylko podstawowy materiał, ale również jego połączenie z innymi materiałami, zastosowane kleje, etykiety czy elementy dodatkowe. Przedsiębiorcy będą musieli zwracać większą uwagę na rzeczywiste możliwości zbierania, sortowania i przetwarzania odpadów opakowaniowych.

Mniej plastiku i mniej niepotrzebnych opakowań

PPWR przewiduje również stopniowe zwiększanie udziału surowców pochodzących z recyklingu w określonych opakowaniach z tworzyw sztucznych. Minimalne poziomy ich zawartości zostały zróżnicowane w zależności od rodzaju opakowania. Pierwszy zasadniczy etap wdrażania tych wymagań przewidziano na 2030 r., z możliwością późniejszego rozpoczęcia stosowania zależnie od odpowiednich aktów wykonawczych, a kolejny na 2040 r.

Niezależnie od tego od 2030 r. wytwórcy i importerzy będą zobowiązani do ograniczania masy i objętości opakowań do niezbędnego minimum. Celem jest wyeliminowanie opakowań nadmiernie rozbudowanych, zawierających zbędne elementy albo mających sprawiać wrażenie, że produkt jest większy, niż w rzeczywistości. Przewidziano jednak określone wyjątki, związane między innymi z ochroną praw do wzorów i znaków towarowych. 

Duże zmiany dla sklepów internetowych

Szczególne znaczenie dla branży e-commerce ma art. 24 PPWR, który wprowadza ograniczenie pustej przestrzeni w opakowaniach zbiorczych, transportowych oraz przeznaczonych do handlu elektronicznego. Zgodnie z nowymi przepisami maksymalny współczynnik pustej przestrzeni ma wynosić 50%. Obowiązek ten zacznie być stosowany od 2030 r. albo później, jeżeli będzie to wynikało z terminu wejścia w życie właściwych aktów wykonawczych.

Co istotne, materiały wypełniające, takie jak folia bąbelkowa, poduszki powietrzne czy papierowe wypełniacze, są co do zasady traktowane jako pusta przestrzeń. Oznacza to, że zapakowanie niewielkiego produktu w duży karton, nawet szczelnie wypełniony materiałem zabezpieczającym, może nie spełniać nowych wymagań. Dla przedsiębiorców prowadzących sprzedaż internetową oznacza to konieczność optymalizacji rozmiarów opakowań, technologii pakowania oraz wykorzystywanych materiałów. 

Ograniczenia dotyczące opakowań jednorazowych

Od 1 stycznia 2030 r. PPWR przewiduje również zakaz stosowania wybranych opakowań jednorazowych z tworzyw sztucznych. Ograniczenia obejmą między innymi określone opakowania świeżych owoców i warzyw o masie poniżej 1,5 kg, a także niektóre jednorazowe opakowania wykorzystywane w gastronomii, w tym na pojedyncze porcje sosów i dodatków.

Nie są to jednak zakazy bezwzględne. Rozporządzenie przewiduje wyjątki uzależnione od charakteru produktu, wymagań higienicznych oraz innych szczególnych okoliczności. Nowe przepisy będą miały istotne znaczenie dla handlu detalicznego, branży spożywczej, gastronomii oraz producentów opakowań. 

Ponowne wykorzystanie zamiast jednorazowego użycia

Kolejnym kierunkiem zmian jest zwiększenie udziału opakowań wielokrotnego użytku. Od 2030 r. dla określonych kategorii opakowań transportowych przewidziano cel ponownego użycia na poziomie 40%, natomiast w przypadku wybranych napojów oferowanych konsumentom – zasadniczo 10%. Rozporządzenie zawiera jednak szczegółowe wyłączenia i odstępstwa. Nie każdy przedsiębiorca będzie zatem zobowiązany do osiągnięcia wskazanych poziomów. W praktyce rozwój opakowań wielokrotnego użytku będzie wymagał organizowania systemów ich zwrotu, ponownego napełniania, czyszczenia i wprowadzania do kolejnego obiegu. 

PPWR przewiduje również wprowadzenie zharmonizowanych oznaczeń informujących konsumentów o składzie materiałowym opakowania i ułatwiających właściwą segregację odpadów. Podstawowy termin stosowania nowych oznaczeń to 12 sierpnia 2028 r., przy czym może on zostać przesunięty w zależności od terminu wejścia w życie odpowiednich aktów wykonawczych. Przedsiębiorcy będą musieli zatem dostosować projekty etykiet i systemy znakowania, uwzględniając jednocześnie pozostałe wymagania dotyczące informacji o produktach. 

Odpowiedzialność przedsiębiorców i sankcje

PPWR reguluje także kwestie rejestracji producentów oraz rozszerzonej odpowiedzialności producenta, czyli ROP. Przedsiębiorcy powinni ustalić obowiązki związane z opakowaniami udostępnianymi na poszczególnych rynkach oraz uwzględnić koszty gospodarowania powstającymi odpadami opakowaniowymi.

Rozporządzenie jest bezpośrednio stosowane w Polsce, ale pozostaje powiązane z krajowymi przepisami dotyczącymi opakowań, odpadów i obowiązków ewidencyjnych. Naruszenie wymagań PPWR może skutkować między innymi zakazem udostępniania opakowań na rynku, ich wycofaniem oraz innymi środkami nadzorczymi. 

Ponadto przepis art. 68 zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia do 12 lutego 2027 r. skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji. W przypadku naruszenia określonych obowiązków dotyczących ograniczania opakowań oraz ich ponownego użycia przewidziano administracyjne kary pieniężne. 

Jak przygotować przedsiębiorstwo?

Dostosowanie działalności do PPWR warto rozpocząć od przeprowadzenia audytu stosowanych opakowań, ustalenia roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw oraz weryfikacji dokumentacji technicznej. Następnie należy sprawdzić zgodność materiałów, możliwości recyklingu, udział surowców wtórnych oraz wymagania dotyczące oznakowania i ponownego wykorzystania opakowań. 

Szczególnie istotne będzie opracowanie harmonogramu działań uwzględniającego różne terminy stosowania poszczególnych przepisów. PPWR nie jest bowiem jedynie kolejną regulacją dotyczącą gospodarowania odpadami. Wprowadza zasadniczą zmianę w podejściu do projektowania, produkcji i wykorzystywania opakowań. Dla przedsiębiorców oznacza to zarówno nowe obowiązki prawne, jak i konieczność odpowiedniego przygotowania organizacyjnego i technologicznego. Im wcześniej zostaną podjęte działania dostosowawcze, tym mniejsze będzie ryzyko kosztownych zmian, problemów z dostępnością opakowań i naruszenia nowych przepisów.

 

Autor: Jakub Pokoj, partner i radca prawny w AVENTUM Kancelarii Prawnej Radców Prawnych i Adwokatów Malik, Pokoj i Partnerzy sp.p.