Prawomocne już orzeczenia dotyczą tzw. zamówień in-house.
Przepisy pozwalają miastom udzielać ich z wolnej ręki własnym spółkom
komunalnym, ale tylko wówczas, gdy te ponad 90 proc. swej działalności świadczą
na rzecz macierzystych jednostek. Założenie jest proste – jeśli spółka miejska
realizuje w zdecydowanej większości zadania publiczne, to absurdalne byłoby,
aby rywalizowała o nie w przetargach z prywatnymi firmami.
Wiele spółek komunalnych działa jednak z powodzeniem także na
rynkach komercyjnych i nie zamierza rezygnować z dochodowego biznesu. Tyle, że
wówczas nie spełniają wspomnianego warunku do zastosowania procedury in-house.
Niektóre samorządy zaczęły stosować pewien wybieg, który jeszcze do niedawna
pozwalał im na ominięcie ograniczeń wynikających z prawa zamówień publicznych.
Tworzono spółki-córki, do których przerzucano działalność komercyjną. Wówczas
spółka-matka mogła wykazać, że pracuje wyłącznie na rzecz miasta. Albo też na
odwrót – spółka-córka skupiała się na realizacji zadań na rzecz własnej gminy.
Taka reorganizacja pozwalała nie sięgać do historycznych danych, które nie
dowodziły świadczenia ponad 90 proc. działalności na rzecz miasta. Miasta pokazywały
prognozy finansowe dotyczące nowo powoływanych spółek, które miały potwierdzać
spełnienie warunków do zastosowania in-house i udzielenia zamówienia z wolnej
ręki. Najczęściej dotyczyło to zamówień na odbiór odpadów.