Nie stosujemy 0-proc. stawki, jeśli kontrahent jest nieznany

Autor jest członkiem Zespół Zarządzania Wiedzą Podatkową firmy Deloitte

Transakcje towarowe są opodatkowane wtedy, gdy dostawca przenosi na nabywcę prawo do rozporządzania towarem jak właściciel. W sytuacji gdy dostawa dokonywana jest na rzecz nieistniejącego nabywcy bądź też – jak w analizowanym wypadku – na rzecz takiego, którego tożsamość w momencie wysyłki nie może być ustalona, trudno argumentować, że prawo do rozporządzania towarem zostało na takiego nabywcę przeniesione (a tym samym że dostawca wykonał czynność opodatkowaną VAT). Konsekwentnie należy zgodzić się ze stanowiskiem sądu, że w analizowanej sytuacji dostawy dokonanej przez polskiego podatnika nie można uznać za eksport towarów w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o VAT. Jak ponadto słusznie zauważył sąd, dla uznania dostawy za eksport towarów nie wystarczy sam wywóz towarów poza terytorium Wspólnoty.

Rozstrzygnięcie to budzi jednak pewne wątpliwości. Przede wszystkim należałoby się zastanowić, czy w analizowanym wypadku na pewno tożsamość nabywcy nie mogła być ustalona. Towar musiał być przecież komuś wydany, przedstawiony w urzędzie celnym wyprowadzenia (a zgodnie ze stanem faktycznym towarów nie przedstawił w tym urzędzie polski podatnik), a wreszcie ktoś za dostarczony towar zapłacił. Przynajmniej część z tych czynności dokonana została zapewne przez nabywcę lub na jego rzecz. Kolejną niewiadomą jest to, jak w zaistniałej sytuacji zaklasyfikować dostawę dokonaną przez polskiego eksportera. W mojej ocenie, jeżeli uznać, że z uwagi na brak możliwości zidentyfikowania nabywcy transakcja nie stanowi eksportu towarów, to nie można jej również uznać za dostawę krajową opodatkowaną stawką właściwą dla dostarczanych towarów.

Przeniesienie prawa do rozporządzania towarem na określonego nabywcę to jeden z warunków opodatkowania VAT zarówno w przypadku eksportu towarów, jak i transakcji krajowych. W analizowanej sytuacji najwłaściwsze wydaje się uznanie dostawy zrealizowanej przez polskiego podatnika za niepodlegający VAT wywóz towarów z Polski poza terytorium Wspólnoty, a VAT naliczony związany z zakupem towarów za niepodlegający odliczeniu (podobne stanowisko zajął WSA we Wrocławiu w wyroku z 11 lipca 2007 r., I SA/Wr 1214/07).