Urząd skarbowy zarabia podwójnie na firmach rodzinnych

Podatnicy prowadzący rodzinny biznes domagają się zmiany dyskryminujących ich przepisów.

– Od lat postulujemy, by przedsiębiorcy mogli uznać wynagrodzenie małżonka za koszt uzyskania przychodu prowadzonych przez nich firm – mówi Sebastian Margalski ze Stowarzyszenia Inicjatywa Firm Rodzinnych.

Ministerstwo Finansów nie zgadza się na to. Wiceminister Konrad Raczkowski przypomniał, że na przeszkodzie stoi art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT. Stanowi on, że do kosztów nie można zaliczyć wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka ani małoletnich dzieci.

„Przepis ten zabezpiecza interes fiskalny państwa poprzez minimalizację ryzyka unikania opodatkowania" – napisał wiceminister w odpowiedzi na interpelację poselską nr 570.

Fiskus boi się nadużyć

Jeśli więc przedsiębiorca wypłaca swojemu małżonkowi jakiekolwiek wynagrodzenie, to powinien odprowadzić do urzędu skarbowego zaliczkę na podatek dochodowy. Pensja żony, w przeciwieństwie do wynagrodzenia innych pracowników, nie podlega jednak odliczeniu. Nie zmniejsza więc podstawy opodatkowania. Biznesmen odliczy natomiast składki ZUS związane z zatrudnieniem małżonki w części, w której zobowiązany do ich uiszczenia jest pracodawca. Tymczasem żona musi wykazać zarobki w rocznym zeznaniu PIT.

– W efekcie rodzina traci podwójnie. Mąż nie może obniżyć swoich przychodów, choć ponosi realne koszty, a żona musi zapłacić podatek. Z ekonomicznego punktu widzenia bardziej opłacalne wydaje się zatrudnienie obcej osoby. Ten przepis stawia firmy rodzinne w gorszej sytuacji – mówi Grzegorz Grochowina, menedżer w KPMG w Polsce.

– Bardziej opłaca się zatrudnić kochankę niż żonę – ironizuje Sebastian Margalski.

Możliwe inne wyjście

Według doradcy podatkowego Andrzeja Kamińskiego w praktyce najczęściej małżonek właściciela pracuje bez wynagrodzenia i bez żadnej formalnej umowy. – W razie nagłych zdarzeń losowych, np. śmierci pracodawcy, taka osoba jest w niezwykle trudnej sytuacji – mówi.

– Jeśli fiskus obawia się nadużyć, to rozwiązaniem byłoby np. wprowadzenie zapisu, iż wynagrodzenie małżonka może być kosztem, jeśli jest wypłacane na warunkach rynkowych – mówi Grzegorz Grochowina.

Wyjaśnia, że chodzi o warunki zbliżone do wynagrodzeń na podobnych stanowiskach w podobnej wielkości firmach lub podobne do wynagrodzenia innych osób wykonujących podobny zakres obowiązków w tej samej firmie.

Według Stowarzyszenia Inicjatywa Firm Rodzinnych, w KRS nie ma wprawdzie pozycji „firmy rodzinne", ale szacuje się, że stanowią one 78 proc. firm. Chodzi o niewielki biznes, na który pracuje przedsiębiorca i jego małżonek.