Rzecznik Generalna Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Juliane Kokott wydała opinie w dwóch polskich sprawach. Obie dotyczą rozliczeń gmin. W obu rzecznik zasugerowała, że oceniając skutki podatkowe działań samorządu należy je porównać z zachowaniem przedsiębiorcy. Jeśli odbiegają od tego zachowania, nie można uznać, że samorząd jest podatnikiem VAT.
Pierwsza oceniana sprawa (sygn. C-616/21) dotyczy gminy realizującej program usuwania azbestu z nieruchomości jej mieszkańców. Zawarła umowę z wykonawcą, ma sfinansować koszt całej operacji, a następnie ubiegać się o zwrot wydatków z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Czy przedsięwzięcie jest czynnością opodatkowaną VAT?
Rzecznik generalna zwróciła uwagę, że w opisanej sytuacji gmina świadczy usługę usuwania azbestu na rzecz mieszkańców. Ta usługa jest odpłatna. Zapłaty dokona bowiem fundusz ochrony środowiska. Czy ta okoliczność oznacza, że gmina wykonuje działalność gospodarczą i jest podatnikiem VAT?
Czytaj więcej:
Gmina, która prowadzi projekt usuwania z danego terenu wyrobów zawierających azbest, nie działa jako podatnik VAT.
Pro
Niekoniecznie. Postępowanie gminy ogranicza się bowiem do zorganizowania skutecznego usunięcia azbestu przez podmiot prywatny, nie rozwija ona własnej inicjatywy przedsiębiorczej, nie ma szans na zyski, a za jej działaniem stoi przede wszystkim interes ogólny. Po porównaniu jej postępowania do czynności przedsiębiorcy funkcjonującego w tej branży można mieć więc wątpliwości, czy gmina prowadzi działalność gospodarczą – uznała Juliane Kokott.
W drugiej sprawie (sygn. C-612/21) chodzi o rozliczenia gminy przeprowadzającej projekt instalacji systemów odnawialnych źródeł energii. Jest obowiązana wyłonić wykonawcę i sprawować bieżący nadzór inwestorski. Jest także odpowiedzialna za finansowe rozliczenie. Projekt polega na zakładaniu paneli fotowoltaicznych, powietrznych pomp ciepła do podgrzewania wody użytkowej i kolektorów słonecznych na nieruchomościach należących do mieszkańców. Są oni zobowiązani do uiszczenia wkładu własnego na rachunek gminy. Systemy będą własnością gminy przez 5 lat (przez okres realizacji projektu). Potem przejdą na własność właścicieli nieruchomości. Czy gmina działa jako podatnik VAT?
Zdaniem rzecznik generalnej w postępowaniu gminy można zauważyć kilka różnic w stosunku do typowego podatnika o porównywalnym zawodzie, czyli instalatora kolektorów słonecznych. Przede wszystkim nie prowadzi własnej działalności w celu świadczenia takich usług. Koncentruje się jedynie na zorganizowaniu finansowania i wykonania instalacji przez podmiot prywatny. Nie konkuruje też z innymi dostawcami. Nie działa także w celu zysku. Na pierwszym planie stoi interes ogólny (ochrona środowiska i bezpieczeństwo energetyczne). Ze względu na te okoliczności rzecznik ma wątpliwości, czy gmina prowadzi działalność gospodarczą.
Przypomnijmy, że opinie nie są wiążące dla sędziów trybunału, jednak wnioski rzeczników są często uwzględniane w orzeczeniach.
