Stratę pieniędzy niełatwo rozliczyć w rachunku podatkowym

Ostatnio w wyrokach i interpretacjach można zaobserwować tendencję do formułowania bardzo restrykcyjnego dla przedsiębiorców stanowiska. Wynika z niego, że strata środków pieniężnych (także gdy stanowią one środki obrotowe firmy – np. dla banków czy firm pożyczkowych) generalnie nie stanowi kosztu uzyskania przychodów. Podstawą takiego rozumowania jest założenie, że odliczyć można wyłącznie stratę polegającą na utracie możliwości podatkowego rozliczenia już poniesionych kosztów (chodzi tu np. o utratę przeznaczonych na sprzedaż towarów przechowywanych w magazynie) czy realizacji przychodów rozpoznanych jako należne. Dodatkowo wskazuje się, że zaliczenie strat środków pieniężnych do kosztów stanowiłoby przerzucenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na Skarb Państwa. Taką tezę stawia chociażby Naczelny Sąd Administracyjny (np. wyrok z 22 grudnia 2015 r., II FSK 2496/13). Wychodzi na to, że koszty uzyskania przychodów traktowane są jako obciążenia, które na Skarb Państwa przerzuca (czy też nakłada) przedsiębiorca. W takim ujęciu koszty przestają być elementem konstrukcji podatku dochodowego, a stają się pewnym przywilejem podatnika czy wręcz ulgą.

Czy to prawidłowe podejście?

Zważywszy na charakter podatku dochodowego (opodatkowany jest dochód rozumiany jako nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania), taki pogląd nie może być zaakceptowany. W przeciwnym razie doszlibyśmy do kuriozalnych wniosków, zgodnie z którymi przedsiębiorca powinien dzielić się z fiskusem zyskami (płacąc podatek od wypracowanych dochodów), ale Skarb Państwa nie byłby już w żadnym razie zainteresowany partycypowaniem w jego stratach. Skoro akceptujemy możliwość zaliczenia do kosztów utraconych towarów, to nie ma uzasadnienia dla wyłączenia z kosztów utraconych środków pieniężnych.

—rozmawiał Przemysław Wojtasik