Nie ma VAT od zatrzymanego zadatku

ETS stwierdził też, że wręczenie zadatku tworzy pewnego rodzaju domniemanie zawarcia między stronami umowy o określonej treści. Dodatkowo skłania strony do jej wykonania. Stanowi też odszkodowanie ryczałtowe przysługujące na wypadek wycofania się jednej ze stron z zawartego porozumienia.

Biorąc to pod uwagę, ETS stanął na stanowisku, że zatrzymywane przez spółkę (w razie rezygnacji klientów) zadatki to forma ryczałtowego odszkodowania i nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Warto podkreślić, że podejście zaproponowane przez ETS może w praktyce spowodować pewne trudności techniczne przy rozliczaniu VAT od zadatków. Przecież są one, co do zasady, zaliczane na poczet wynagrodzenia. Innymi słowy płatność, która w momencie zawarcia umowy (oraz w razie niedotrzymania jej warunków) spełnia przede wszystkim rolę odszkodowania, w przypadku wykonania kontraktu stanowi z ekonomicznego punktu widzenia zaliczkę wpłaconą na poczet dostawy towaru lub świadczenia usług. Tak więc powstaje wątpliwość, czy kwoty przekazywane w tej formie powinny być opodatkowane VAT w momencie ich otrzymania jako pobrane zaliczki. Bazując na wnioskach ETS, można argumentować, że obowiązek taki nie powstaje. Przyjmując takie stanowisko, polski podatnik nie będzie w ogóle wykazywał podatku należnego, jeżeli klient nie wykona kontraktu. Niemniej jeśli świadczenia objęte umową zostaną ostatecznie wykonane, wręczony przy jej zawarciu zadatek będzie opodatkowany VAT jako część należnego wynagrodzenia, uiszczonego przed dostawą. Wówczas może pojawić się pytanie o moment powstania obowiązku podatkowego. Niestety, orzeczenie ETS nie daje na nie odpowiedzi.

W naszym cotygodniowym cyklu artykułów omawiamy najważniejsze wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawach VAT i akcyzy oraz podatków dochodowych ze wskazaniem ich skutków dla polskiego podatnika.

Zgodnie z przeważającą na polskim rynku praktyką, akceptowaną przez organy podatkowe, kwoty pobieranych zadatków traktowane są jako opodatkowane VAT zaliczki. Jednocześnie kwoty zapłaconego podatku nie są korygowane wtedy, gdy nie dochodzi do wykonania kontraktu.

Biorąc pod uwagę tezy postawione przez ETS, nie powinno być wątpliwości, że w razie niewywiązania się z umowy przez klienta podatnik powinien mieć możliwość skorygowania do zera wartości VAT uprzednio rozliczonego w momencie otrzymania zadatku. Pobrane kwoty pełnią bowiem w takim wypadku, co do zasady, funkcję odszkodowawczą (co wynika m.in. z przepisów polskiego kodeksu cywilnego). Jednocześnie w ostatecznym rozrachunku nie dochodzi do wykonania czynności podlegającej opodatkowaniu VAT. Takie podejście stanowi niewątpliwie dobrą wiadomość dla podatników, którzy w przeszłości podzielili się z fiskusem kwotami otrzymanych od klientów (w formie zadatku) odszkodowań.