Ustalenie istnienia stosunku pracy: jak może się bronić zleceniodawca?

- Zleceniobiorca wystąpił do sądu z pozwem o ustalenie, że od pewnego czasu łączy go ze zleceniodawcą umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony. W uzasadnieniu wskazał, że podpisał bezterminową umowę zlecenia. Samodzielnie określa godziny pracy, a zleceniodawca zgodził się na to, że gdy zleceniobiorca nie będzie mógł osobiście świadczyć usług, wykona je za niego inna osoba. Jakie argumenty może podnieść zleceniodawca, broniąc się w procesie o ustalenie istnienia stosunku pracy? – pyta czytelnik.

Zacznijmy od ustawowej definicji. Przez nawiązanie stosunku pracy etatowiec zobowiązuje się do wykonywania określonego rodzaju powinności służbowych na rzecz zatrudniającego i pod jego kierownictwem, a ponadto w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, pracodawca zaś do wypłaty podwładnemu wynagrodzenia. Bez względu zatem na nazwę zawartej umowy zatrudnienie w takich warunkach zawsze będzie umową o pracę, której zastąpienie kontraktem cywilnym jest wykluczone (art. 22 § 1–12 kodeksu pracy).

Charakterystycznymi cechami stosunku pracy są więc:

- podporządkowanie etatowca pracodawcy, z którym wiąże się wymóg wykonywania poleceń służbowych przełożonego (oczywiście tylko tych dotyczących pracy i zgodnych z prawem),

- obowiązek osobistego świadczenia zadań przez pracownika na rzecz zatrudniającego,

- trwałość i powtarzalność realizowanych czynności w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę,

- obowiązek wypłaty uposażenia za wykonaną pracę.

W sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy wytoczonych na podstawie art. 189 kodeksu postępowania cywilnego wygrana procesu przez pozwanego zależy od tego, czy zdoła wykazać większą liczbę cech charakterystycznych dla umowy cywilnoprawnej niż dla angażu. Gdy ilość ta będzie porównywalna, decydująca będzie nazwa kontraktu oraz zgodna wola stron, jaka umowa je łączy.

Ewentualna porażka pozwanego w takim procesie wywoła wiele negatywnych dla niego skutków, np. konieczność wypłaty etatowcowi nagród jubileuszowych, odpraw, opłacenia za niego składek na ZUS i zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych zgodnie z zasadami określającymi zatrudnienie podwładnych, jak i wyrównania zaliczek i składek za okres trwania umowy.

Zleceniodawca powinien zatem położyć nacisk na to, że zleceniobiorca samodzielnie ustalał czas pracy, bez jakiejkolwiek ingerencji zleceniodawcy, a ponadto, że powód nie miał obowiązku osobistego świadczenia pracy >patrz przykład pisma procesowego.

—Anna Borysewicz, adwokat