Nieusprawiedliwione uchylanie się od podjęcia pracy po urlopie wychowawczym

Po zakończeniu urlopu wychowawczego szef musi dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeśli jest to niemożliwe, proponuje mu pracę na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym. Tak stanowi art. 1864 kodeksu pracy.

Zgodnie z kwalifikacjami

Sąd Najwyższy w wyroku z 5 lutego 1998 r. (I PKN 515/97) wskazał, że pracą odpowiednią do kwalifikacji pracownika jest ta, która ich nie przekracza i przy której te kwalifikacje znajdą choćby częściowe zastosowanie.

Dopuszczenie pracownika po zakończeniu urlopu wychowawczego do pracy na stanowisku równorzędnym lub innym odpowiadającym jego kwalifikacjom może nastąpić w drodze polecenia pracodawcy lub uzgodnienia z podwładnym miejsca, które ma zająć. Tak uzał SN w wyroku z 24 czerwca 2015 r. (I PK 230/14).

Niezależnie od tego, czy pracownik podejmie pracę na stanowisku dotychczasowym czy równorzędnym, powinien dostać wynagrodzenie nie niższe od tego, jakie przysługiwało mu w dniu podjęcia pracy na miejscu zajmowanym przed tym urlopem. SN w wyroku z 29 stycznia 2008 r. (II PK 143/07) wskazał, że podstawą określenia wysokości wynagrodzenia osoby powracającej po urlopie wychowawczym nie jest to pobierane przez nią przed urlopem, lecz przysługujące w dniu podjęcia pracy na miejscu, które zajmowała przed wolnym.

Gotowość do zadań

Z kolei obowiązkiem etatowca po zakończeniu urlopu wychowawczego jest stawienie się do pracy w stanie gotowości do jej wykonywania. Sąd Najwyższy w wyroku z 24 czerwca 2015 r. (I PK 230/14) wskazał, że uzewnętrznienie przez pracownika takiej gotowości może nastąpić przez różne znane pracodawcy zachowania podwładnego (lub osób działających w jego imieniu), z których dostatecznie jasno wynika jego wola niezwłocznego podjęcia pracy w tym okresie, gdy zostanie do niej dopuszczony.

Niepodjęcie pracy na stanowisku równorzędnym lub odpowiadającym kwalifikacjom, za wynagrodzeniem nie niższym niż przysługujące w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed urlopem, ciężko narusza podstawowe obowiązki pracownicze (wyrok SN z 27 października 2015 r., III PK 13/15). Sąd Najwyższy w wyroku z 21 października 2015 r. (II PK 278/14) wskazał, że ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków stanowią bezprawne (sprzeczne z przepisami bądź zasadami współżycia społecznego) działania lub zaniechania z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, polegające na niedopełnieniu podstawowych obowiązków objętych treścią stosunku pracy. Właśnie za takie uchybienia podwładnemu grozi rozwiązanie angażu bez wypowiedzenia z jego winy (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Ponieważ nieusprawiedliwione niepodjęcie pracy na stanowisku równorzędnym lub odpowiadającym kwalifikacjom po zakończeniu urlopu wychowawczego ciężko narusza podstawowe obowiązki służbowe, to może stanowić uzasadnioną przyczynę rozwiązania z etatowcem umowy o pracę bez wypowiedzenia.

—dr Anna Ryl

podstawa prawna: ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 1502; ost. zm. DzU z 2016 r., poz. 960)

Jakie gwarancje

Stosunek pracy osoby korzystającej z urlopu wychowawczego podlega szczególnej ochronie. Szef nie może wypowiedzieć ani rozwiązać angażu w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o:

- udzielenie urlopu wychowawczego – do dnia zakończenia tego urlopu,

- obniżenie wymiaru czasu pracy – do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy (art. 1868 § 1 k.p.).