Skarbówka coraz śmielej sięga w walce z podatnikami po prawo cywilne. Dlaczego w ogóle fiskus chodzi do sądu cywilnego?
Grzegorz Grochowina, menager w KPMG: Gdy okaże się, że minie termin przedawnienia według prawa podatkowego, fiskus sięga po instytucje prawa cywilnego. W sprawie, którą ostatnio zajmował się sąd apelacyjny fiskus uznał, że zwrot podatnikowi nadpłaty był bezpodstawnym wzbogaceniem i poszedł do sądu. Powstał jednak spór czy jest to w ogóle sprawa cywilna – trafił aż do Sądu Najwyższego, ten zaś uznał, że skoro twierdzenia fiskusa zmierzają do tego, że jest to roszczenie cywilnoprawne i takie podaje okoliczności, to jest to sprawa cywilna i należy ją rozpatrywać.
Wyrok jaki zapadł w sądzie apelacyjnym kształtuje korzystną dla podatników zasadę, że fiskus nie jest uprawniony do sięgania po instrumenty prawa cywilnego, zwłaszcza te z którymi łączy się dłuższy 10-letni termin przedawnienia, w sytuacji gdy istnieją narzędzia prawa podatkowego, które pozwalają mu się zabezpieczyć.
W tej konkretnej sprawie sąd apelacyjny uznał, że istniały przepisy prawa podatkowego, które pozwalały fiskusowi się zabezpieczyć. To, że fiskus nie skorzystał z nich leżało po jego stronie. Gdyby jednak podatnikowi przydarzyła się taka sytuacja, że nie ma właściwych przepisów w prawie podatkowym, które pozwalają fiskusowi odzyskać podatek, istnieje luka, która pozwala przejść na grunt prawa cywilnego. Takim przykładem jest skarga paulińska. Sąd Najwyższy wskazuje, że w prawie podatkowym nie ma podstaw prawnych do uzyskiwania tych celów, które daje właśnie skarga paulińska. Stanowisko SN pozwala sądom cywilnym z jednej strony przedstawiać kolejne takie sytuacje, z drugiej zaś ukształtowana jest szeroka wykładnia sprawy cywilnej (może ona opierać się również na zdarzeniach z zakresu prawa administracyjnego). Sąd musi przeanalizować, czy twierdzenia fiskusa mają swoje uzasadnienie w prawie cywilnym.
Myślę, że SN będzie nadal reprezentował pogląd, że sprawa cywilna to taka, która opiera się na zdarzeniach cywilnoprawnych i to się nie zmieni.
