Umowa o pracę z prezesem zarządu: sama funkcja to za mało do etatu

Łukasz Chruściel - radca prawny, partner Kancelarii Raczkowski Paruch sp.k., kieruje Biurem Kancelarii w Katowicach

Zawieranie umów o pracę z pracownikami zarządzającymi firmą w praktyce powoduje sporo kontrowersji. Można jednak uznać za utrwalone orzecznictwo SN o dorozumianym zawarciu angażu przez samo dopuszczenie członka zarządu spółki kapitałowej do wykonywania pracy. Możliwość nawiązania umowy o pracę w ten sposób potwierdził SN m.in. w wyroku z 13 listopada 2013 r. (I PK 94/13) oraz we wcześniejszych orzeczeniach (m.in. z 8 czerwca 2010 r., I PK 16/10 czy z 7 kwietnia 2009 r., I PK 215/08). Rozstrzygany dotąd przez SN problem dotyczył jednak uzdrowienia zawartej umowy o pracę, która jedynie z przyczyn formalnych np. wadliwej reprezentacji pracodawcy okazała się nieważna.

W tej sprawie sytuacja była odmienna. Przy uchwale rady nadzorczej nie można mówić o złożeniu przez pracodawcę jakiegokolwiek oświadczenia woli (choćby wadliwego). Tymczasem niezbędnym elementem zaistnienia stosunku pracy jest zgodna wola stron, wyrażona choćby w dorozumianych oświadczeniach.

SN wskazał, że ponieważ nie było żadnych działań ze strony pracodawcy zmierzających do zawarcia umowy (realizacji uchwały rady nadzorczej), nie ma podstaw przyjąć, że zaszły zachowania o charakterze konkludentnym. Czynnością prawną osoby prawnej dokonaną per facta concludentia (w sposób dorozumiany) są takie zachowania skierowane do osób trzecich, które należą do kompetencji innego organu, a ich podejmowanie usprawiedliwia przyjęcie, że dzieje się tak zgodnie z wolą osób uprawnionych do składania oświadczeń woli w imieniu osoby prawnej. Słusznie SN wskazał, że specyfika obowiązków członka zarządu wynikających z kodeksu spółek handlowych sprawia, że samo ich wykonywanie nie może samodzielnie stanowić o nawiązaniu angażu przez dopuszczenie do świadczenia pracy.

Kluczowe są zatem charakter i zakres czynności wykonywanych przez członka zarządu. Istotne jest to, czy poza zadaniami zarządczymi, które można wykonywać na podstawie samego powołania do zarządu, prezes realizował inne obowiązki pracownicze. SN uznał, że zawarcia umowy o pracę nie uzasadnia wykonanie kilku ściśle określonych czynności zarządczych polegających na podpisaniu sprawozdania finansowego i jego wykonaniu, zdaniu majątku i dokumentów spółki nowemu właścicielowi. Z tego można wnosić, że gdyby członek zarządu wykonywał dodatkowe inne czynności i trwało to dłużej, doszłoby do nawiązania stosunku pracy, nawet mimo że uchwała rady nadzorczej o zawarciu umowy nie została zrealizowana.