Wypadek w pracy: Schorzenie nie musi być niedawne

Zasadniczo wypadek, który miał miejsce na terenie zakładu wskutek nieprzestrzegania zasad BHP przez pracodawcę, zawsze skutkuje dla tego ostatniego obowiązkiem odszkodowawczym. Warto jednak pamiętać, że w określonych okolicznościach pracodawca – nawet odpowiadający na zasadzie ryzyka – ma w ocenie SN nikłą, ale jednak szansę wykazać, że nie musi wypłacić świadczeń wynikających z pogorszenia stanu zdrowia pracownika.

Zobowiązany do wypłaty odszkodowania odpowiada tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Nie może odpowiadać za zdarzenia, które miały miejsce całkowicie niezależnie od ruchu przedsiębiorstwa. Wskazał na to też SN w wyroku z 9 września 2011 r. (III PK  4/11).

Stwierdził wówczas, że choroba samoistna pracownika nie wyłącza ani nie ogranicza odpowiedzialności pracodawcy za wywołanie u niego rozstroju zdrowia wskutek warunków pracy niezgodnych z przepisami BHP tylko wtedy, gdy ponad wszelką wątpliwość nie zostanie udowodnione, że szkoda powstałaby i bez zdarzenia uzasadniającego taką odpowiedzialność. Oznacza to, że przełożony musi dowieść, że stan zdrowia zatrudnionego byłby identyczny, gdyby w ogóle nie pracował on w firmie.

Chodzi tutaj raczej o długotrwały proces pogarszania się stanu zdrowia pracownika. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której wykonywanie pracy wywołało jakiś nagły uraz, a pracodawca zdołałby wykazać całkowity brak związku z pełnieniem obowiązków służbowych.

Przykład

Pani Alicja w czasie zatrudnienia w przedsiębiorstwie usługowym było zmuszona do przenoszenia znacznych ciężarów. Wskutek stałych przeciążeń ujawniły się u niej zwyrodnienia kręgosłupa.

Szef nie będzie musiał jej płacić tylko wtedy, gdy wykaże, że pani Alicja czułaby się jednakowo, gdyby nie praca u niego.

Wiemy już, że pracownik cierpiący na wrodzone schorzenia ma sporą szansę na otrzymanie od szefa świadczeń przewidzianych w kodeksie cywilnym, jeśli jego stan zdrowia pogorszy się w pracy. Ale czy wtedy, gdy pojawią się one nieoczekiwanie, to zdarzenie, któremu uległ osłabiony pracownik można zakwalifikować jako wypadek przy  pracy?

Jedną z przesłanek uznania zdarzenia za wypadek przy pracy jest doznanie przez poszkodowanego urazu. Co należy jednak rozumieć przez ten uraz i czy pod to określenie da się podciągnąć pogorszenie stanu zdrowia związanego z wrodzonymi schorzeniami?

W ocenie SN wprowadzenie do definicji wypadku przy pracy przesłanki urazu nie oznacza, że istotne pogorszenie stanu zdrowia (np. samoistnego schorzenia kręgosłupa) u pracownika nie może być już kwalifikowane jako uraz i wypadek przy pracy (wyrok z 7 czerwca 2011 r.,  II PK 311/10).