Kiedy i na co trzeba mieć koncesję

Koncesja jest podstawową formą realizowania reglamentacyjnej funkcji państwa.  Jest instrumentem ograniczającym swobodę podmiotów gospodarczych.  Udzielenie koncesji  to wyraz przekazania przez organ państwa swoich uprawnień (w obszarze, w którym państwo ma monopol).

Koncesjonariusz, czyli podmiot otrzymujący koncesję,  ma pewne kompetencje władcze, dzięki którym może wykorzystywać instrumenty zastrzeżone dla administracji. Koncesjonowanie działalności gospodarczej uregulowane jest w ustawie z  2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej.

Jakie rodzaje działalności

Szczegółowy zakres i warunki wykonywania działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu określają przepisy szczegółowe.  Uzyskania koncesji wymaga, upraszczając, działalność: wydobywcza, związana z bronią i materiałami wybuchowymi, paliwami i energią, agencji ochrony, stacji radiowych i telewizyjnych, linii lotniczych, kasyn .

Kopaliny, broń

Uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie:

- poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych;

- wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;

- wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią;

- ochrony osób i mienia;

- rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych (na końcowym etapie prac legislacyjnych znajduje się wyłączenie obowiązku uzyskiwania koncesji dla programów rozpowszechnianych wyłącznie w systemie teleinformatycznym, które nie są rozprowadzane naziemnie, satelitarnie lub w sieciach kablowych);

- przewozów lotniczych;

- prowadzenia kasyna gry.

Wprowadzenie przez ustawodawcę kolejnych koncesji jest możliwe tylko w stosunku do dziedzin działalności gospodarczej, które mają szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny i tylko w przypadku gdy dana działalność nie może być wykonywana jako wolna lub po uzyskaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej.

Rozszerzenie katalogu koncesjonowanych rodzajów działalności gospodarczej wymaga nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Kto decyduje

Kompetencje w zakresie udzielenia, odmowy udzielenia, zmiany, cofnięcia i lub ograniczenia  zakresu koncesji należą do ministra właściwego ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji.

W praktyce koncesje  wydają: minister właściwy ds. środowiska, wojewoda lub starosta (w zależności od przedmiotu koncesji), minister właściwy ds. administracji, prezes Urzędu Regulacji Energetyki, przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, minister właściwy ds. finansów publicznych.

Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofnięcie koncesji lub ograniczenie jej zakresu w stosunku do wniosku następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Treść koncesji, która określa prawa i obowiązki przyznane na jej podstawie przedsiębiorcy,  może zawierać oprócz postanowień przewidzianych w przepisach prawa  także inne rozstrzygnięcia, tj. „szczególne warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją”.

Ustawodawca posłużył się takim niedookreślonym sformułowaniem, ponieważ rozstrzygnięć o charakterze technicznym nie da się zapisać językiem normatywnym, a o tego typu rozwiązania zazwyczaj chodzi.

Oczywiście, organ koncesyjny może posłużyć się tym instrumentem tylko wtedy, gdy ustawa „branżowa” regulująca wykonywanie danej działalności koncesjonowanej na to pozwala.

Organ koncesyjny jest obowiązany przekazać każdemu zainteresowanemu przedsiębiorcy szczegółową informację o takich warunkach niezwłocznie po wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia koncesji.

Co we wniosku

Postępowanie koncesyjne wszczynane jest na wniosek przedsiębiorcy, który chce  uzyskać koncesję. Należy pamiętać, że wniosek o udzielenie lub o zmianę koncesji musi zawierać:

- firmę przedsiębiorcy, oznaczenie jego siedziby i adresu albo miejsca zamieszkania i adresu oraz adresu głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej;

- numer w rejestrze przedsiębiorców lub w ewidencji oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP);

- określenie rodzaju i zakresu wykonywania działalności gospodarczej, na którą ma być udzielona koncesja.

Do wniosku  należy dołączyć dokumenty (informacje) określone w przepisach regulujących działalność gospodarczą wymagającą uzyskania koncesji.

Postępowanie koncesyjne  ma charakter  administracyjny. Toczy się przed organem koncesyjnym, którym jest minister właściwy ze względu na przedmiot działalności koncesjonowanej (lub inny organ określony w przepisach regulujących działalność gospodarczą koncesjonowaną). Przedsiębiorca niezadowolony z rozstrzygnięcia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ koncesyjny może przewidywać udzielenie ograniczonej liczby koncesji.

Przykład

Odkryto nowe złoża gazu i życzeniem państwa jest, aby jego wydobyciem zajęły się trzy podmioty gospodarcze. Jest to normalna praktyka. Stosowana  wtedy, gdy z analiz wynika, uwzględniając interesy ekonomiczne, gospodarcze i społeczne, że ograniczona liczba podmiotów wykonujących działalność gospodarczą na danym obszarze w danej dziedzinie jest najlepszym rozwiązaniem.

W takim wypadku organ koncesyjny ogłasza zamiar ograniczenia  liczby koncesji  w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski. Jeżeli liczba przedsiębiorców, spełniających warunki do udzielenia koncesji i dających rękojmię prawidłowego wykonywania działalności objętej koncesją, jest większa niż liczba koncesji przewidzianych do udzielenia, organ koncesyjny zarządza przetarg, którego przedmiotem jest udzielenie koncesji.

Zamiar przeprowadzenia takiego przetargu jest ogłaszany w Monitorze Polskim. Organ koncesyjny dokonuje wyboru ofert w liczbie zgodnej z liczbą planowanych koncesji, kierując się wysokością zadeklarowanych opłat za udzielenie koncesji. W przypadku gdy kilku przedsiębiorców zadeklarowało opłatę w takiej samej wysokości, organ koncesyjny wzywa ich do ponownego zadeklarowania wysokości opłaty. Następnie wybiera ofertę przedsiębiorcy, który zadeklarował wyższą opłatę. Dochodzi więc do swego rodzaju licytacji.