Brak zapłaty za fakturę może skończyć się wizytą komornika

Do egzekucji z ruchomości komornik przystępuje przez ich zajęcie. Powoduje to, że właściciel i posiadacz zajętego przedmiotu traci prawo rozporządzania nim, zwłaszcza sprzedaży czy innego rodzaju obciążania. Jeśli mimo to dojdzie do sprzedaży, postępowanie egzekucyjne z zajętej ruchomości może być prowadzone również przeciwko nabywcy.

[b]Zakaz rozporządzania zajętą rzeczą trwa do czasu osiągnięcia celu, dla którego zajęcie zostało przeprowadzone[/b]. W chwili zajęcia komornik powinien doręczyć nam zawiadomienie o wszczęciu egzekucji.

[srodtytul]Co wolno zająć[/srodtytul]

Zająć można ruchomości dłużnika będące bądź w jego władaniu, bądź we władaniu samego wierzyciela, który do nich skierował egzekucję. Ruchomości dłużnika będące we władaniu osoby trzeciej można zająć tylko wtedy, gdy osoba ta zgadza się na ich zajęcie albo przyznaje, że stanowią one własność dłużnika, oraz w wypadkach wskazanych w ustawie.

Jednakże w razie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dopuszczalne jest zajęcie ruchomości na zasadach przewidzianych w przepisach o egzekucji administracyjnej.

Przepisy wprowadzają pewne ograniczenia.[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=906021C3C4F8A71B08066CD633B6506B?id=70930] Kodeks postępowania cywilnego[/link] mówi, że [b]nie należy zajmować więcej ruchomości ponad te, które są potrzebne do zaspokojenia należności i kosztów egzekucyjnych[/b].

Dobrze jest też pamiętać o tym, że przy zajęciu dłużnik powinien wymienić komornikowi znajdujące się w jego władaniu ruchomości, do których osobom trzecim przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od egzekucji, ze wskazaniem adresów tych osób.

Komornik zawiadomi o zajęciu osoby wskazane przez dłużnika. Jeśli dłużnik jest nieobecny przy zajęciu, powinien zrobić to niezwłocznie po otrzymaniu odpisu protokołu zajęcia.

[srodtytul]Pieniądze[/srodtytul]

Komornik może zająć m.in. pieniądze. K.p.c. w art. 852 mówi, że z zajętych pieniędzy zaspokoi wierzycieli, a jeżeli nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich wierzycieli, złoży je na rachunek depozytowy sądu w celu podziału.

[b]Jeśli zatem pieniądze wystarczą na zaspokojenie wierzycieli, komornik niezwłocznie po zajęciu wyda im je[/b]. Jeżeli się jednak okaże, że pieniędzy jest za mało, aby wszyscy otrzymali to, co im się należy, ma obowiązek złożyć je na rachunku depozytowym sądu, a to dlatego, że w takiej sytuacji niezbędne jest sporządzenie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji.

Obowiązek złożenia pieniędzy na rachunek depozytowy sądu komornik ma także wtedy, gdy do zajętych pieniędzy osoba trzecia ma prawo stanowiące przeszkodę do ich wydania wierzycielowi.

[srodtytul]Oszacowanie i oznakowanie[/srodtytul]

Komornik, zajmując ruchomości, powinien oznaczyć ich wartość w protokole. Może zrobić to samodzielnie lub z pomocą biegłego. Istotne przy tym jest to, że zajmując ruchomości, komornik nie może w protokole oznaczyć globalnej ich wartości. Powinien zrobić to oddzielnie w stosunku do każdej z nich. Zwracał na to uwagę [b]Sąd Najwyższy już w uchwale z 9 grudnia 1986 r. (III CZP 61/86)[/b].

Oszacowanie co do zasady ma miejsce w trakcie zajęcia, a tylko wyjątkowo – gdy oszacowanie przez biegłego nie było możliwe np. ze względów technicznych – w dniu licytacji.

Pamiętajmy, że na oszacowanie przysługuje skarga. Wnosi się ją do komornika przy zajęciu ruchomości, a gdyby to nie było możliwe – do dnia licytacji. Licytacja jest bowiem ostatnim dniem, kiedy można ocenić i ewentualnie skorygować oszacowanie przy pomocy biegłego.

Z zajęciem związane są też, poza oszacowaniem, pewne czynności techniczne. Otóż na każdej zajętej ruchomości komornik umieszcza znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie, a jeżeli nie jest to możliwe – ujawnia zajęcie w inny sposób.

W tym celu [b]komornik nakleja na ruchomości kartkę ze swoją pieczęcią albo przymocowuje tę kartkę sznurkiem z pieczęcią lakową[/b]. To oznakowanie jest ważne, bo zapobiega zbyciu rzeczy przez dłużnika, a nawet gdy do takiego zbycia dojdzie, uniemożliwia uznanie, że nabywca był w dobrej wierze. Tym samym pozbawia nabywcę ochrony na mocy prawa cywilnego.

[ramka][b]Przykład[/b]

Komornik zajął maszyny w firmie pana Bartłomieja. Mimo to pan Bartłomiej jedną z nich sprzedał. Usunął z niej kartkę informującą o zajęciu, jaką pozostawił komornik. Usunięcie tej kartki nie będzie miało żadnego znaczenia dla skutecznego zajęcia maszyny.

Co więcej, może narazić pana Bartłomieja na odpowiedzialność karną. Ten bowiem, kto niszczy, uszkadza lub usuwa dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać (a tak jest z kartką, jaką nakleja komornik), podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo nawet więzienia do dwóch lat.[/ramka]

[srodtytul]Czasem z dozorcą[/srodtytul]

Co do zasady zajęte ruchomości komornik pozostawi we władaniu osoby, u której je zajął. Jednak z ważnych przyczyn może w każdym stanie postępowania oddać je pod dozór innej osobie, nie wyłączając wierzyciela, choćby to było połączone z koniecznością ich przeniesienia.

Przyczyny, jakie komornik bierze pod uwagę, mogą być różnej natury, np. zagrożenie zniszczenia rzeczy czy niewłaściwe warunki jej przechowywania. Musi jednak dobrze je rozważyć, bo za niestaranne działanie w tym względzie komornik ponosi odpowiedzialność. Jest on obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.

Osoby, którym komornik przekaże ruchomość, pełnią obowiązki dozorcy. Oczywiście [b]osoba, którą komornik wskaże jako dozorcę, musi wyrazić zgodę na pełnienie tej funkcji, a to dlatego, że nie ma żadnego ustawowego obowiązku jej przyjęcia[/b]. Oddając ruchomość dozorcy, komornik poucza go o jego obowiązkach. W razie potrzeby ustala jego wynagrodzenie.

Dozorca lub dłużnik, któremu powierzono dozór, obowiązany jest przechowywać oddane mu pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości, i oddać je na wezwanie komornika lub stosownie do orzeczenia sądu albo na zgodne wezwanie obu stron. Jeżeli dozorca lub dłużnik zobowiązany do wydania ruchomości ich nie oddaje, komornik mu je odbiera.

Dozorca obowiązany jest zawiadomić komornika o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Co ważne, nie odpowiada za pogorszenie, uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie zajętych ruchomości, jeżeli zachował staranność, do jakiej był obowiązany.

Jeżeli zajęte ruchomości pozostawiono w pomieszczeniu należącym do dłużnika i dozór powierzono jemu samemu lub członkowi jego rodziny razem z nim mieszkającemu, ma on prawo zwykłego używania rzeczy, byleby przez to rzecz nie straciła na wartości. Również osoba trzecia, pod której dozorem komornik pozostawił zajęte u niej ruchomości dłużnika, może ich używać, jeżeli jest do tego uprawniona.

[srodtytul]Czas na sprzedaż[/srodtytul]

Przepisy mówią, że [b]sprzedaż zajętych ruchomości nie może nastąpić wcześniej niż siódmego dnia od daty zajęcia. Jednak sprzedaż zajętych ruchomości może nastąpić bezpośrednio po zajęciu, jeżeli ruchomości ulegają łatwo zepsuciu albo sprawowanie nad nimi dozoru lub ich przechowywanie powodowałoby nadmierne koszty[/b], a także wtedy, gdy zajęto inwentarz żywy, a dłużnik odmówił zgody na przyjęcie go pod dozór.

Komornik może sprzedać z wolnej ręki inne ruchomości, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż nie może nastąpić wcześniej niż po 14 dniach od dnia oszacowania i tylko wtedy, gdy wierzyciele wyrazili na to zgodę.

Zajęte ruchomości nieużywane, stanowiące przedmiot obrotu handlowego, komornik na wniosek strony może sprzedać przedsiębiorcy prowadzącemu obrót takimi ruchomościami po cenach hurtowych, a gdy takie ceny nie zostaną udokumentowane, po cenach o 25 proc. niższych od wartości szacunkowej ruchomości.