Bez zgody związkowców można zawiesić działalność socjalną

[b]Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 15 grudnia 2008 r. (I PK 98/08). [/b]

Zgodnie z ustawą o fundusz, pracodawcy zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku kalendarzowego minimum 20 pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty) mogą w obowiązującym u nich układzie zbiorowym pracy lub (gdy go brak) w regulaminie wynagradzania postanowić o rezygnacji (bezterminowej lub na czas określony) z tworzenia funduszu. Mogą też w tych aktach dowolnie ukształtować wysokość odpisu na ZFŚS (w wyższym lub niższym od ustawowego wymiarze).

Jeśli podejmą którąkolwiek z takich decyzji, muszą pamiętać, że wymaga to zmian układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania. Przypomnijmy, że zmiany do układu wprowadza się za zgodą wszystkich działających w firmie organizacji związkowych. Jeśli nie ma w zakładzie pracy wspomnianego układu, pracodawcy mogą takie regulacje wprowadzić w obowiązującym u nich regulaminie wynagradzania uzgodnionym z zakładową organizacją związkową.

[srodtytul]Jest termin[/srodtytul]

Związkowcy muszą jednak – zgodnie z art. 25[sup]1[/sup] ust. 2 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=430A3EEE04EAA1440F42252BE4A86069?id=162202]ustawy o związkach zawodowych[/link] w terminie dziesięciu dni po zakończeniu kwartału przedstawić pracodawcy informacje o swojej liczebności. Bez tego może on przyjąć, że związek zawodowy nie ma już ustawowych uprawnień. Z takim stanowiskiem zgodził się Sąd Najwyższy we wspomnianym wyroku z 15 grudnia 2008 r.

Rozpatrywał wówczas sprawę skierowaną przez NSZZ „Solidarność” przeciwko swojemu pracodawcy, Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu. W marcu 2003 r. ta placówka przejęła w trybie art. 231 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=7ADCABF28455A6F498F40EAF921F1504?id=76037]kodeksu pracy [/link]część pracowników innego zakładu. Związek zawodowy działający w przejmowanym zakładzie postanowił o objęciu ich swoją działalnością. Następnie 13 lutego 2003 r. powiadomił firmę o składzie osobowym jego członków. W tym samym czasie (7 lutego 2003 r.) pracodawca zwrócił się do związkowców o przekazanie listy członków oraz numeru konta, na które mają wpływać składki członkowskie.

30 maja 2004 r. odbyło się spotkanie pracodawcy z pracownikiem – reprezentantem załogi w sprawie zawieszenia stosowania funduszu socjalnego, na którym postanowiono o jego okresowym zawieszeniu.

[srodtytul]Nie ma konsultacji[/srodtytul]

Firma nie konsultowała zawieszenia funduszu z działającym związkiem zawodowym. W związku z tym wystąpił on do sądu o przekazanie zaległych środków na rzecz zakładowego funduszu. Domagał się 15 tys. zł odpisu na fundusz tylko dla członków związku. Sąd wskazał, że organizacja zakładowa powinna uczestniczyć w uzgadnianiu regulaminu wynagradzania w kwestii wysokości odpisu na fundusz lub jego nietworzenia. Zdaniem sądu w sytuacji, gdy w firmie działała taka organizacja, postanowienie, że fundusz nie będzie tworzony, wprowadzone po konsultacji z pracownikiem reprezentantem było niezgodne z prawem. Sąd uznał, że uzgodnienia te są nieskuteczne, bo nie uczestniczył w nim związek. W efekcie nakazał firmie wpłacić żądaną kwotę na rzecz zakładowego funduszu socjalnego.

Firma wniosła apelację od wyroku do sądu II instancji. Uzasadniała ją tym, że organizacja związkowa, wbrew ustawie o związkach zawodowych, nie przedstawiała co kwartał informacji o łącznej liczbie jej członków.

W ocenie sądu apelacyjnego pracownicy byli zrzeszeni w związku, o czym pracodawca wiedział na podstawie informacji dotyczących konta, na które wpłacał składki od pracowników na rzecz związku. Zdaniem sądu brak kwartalnych raportów związku o liczbie członków nie powoduje wygaśnięcia obowiązku firmy skonsultowania ze związkiem zawieszenia wpłacania środków na fundusz socjalny.