Zastosowanie ma stawka amortyzacyjna z wykazu w wysokości 20 proc., która po podwyższeniu o współczynnik 3 wynosi 60 proc.
Hipotetyczne odpisy amortyzacyjne wynoszą:
- w pierwszym roku 50 000 zł x 60 proc. = 30 000 zł
- w drugim roku (50 000 zł – 30 000 zł) x 60 proc. = 12 000 zł
Ponieważ w trzecim roku odpis według metody degresywnej byłby niższy od naliczonego metodą liniową, to należy go obliczyć metodą liniową, od pierwotnej wartości początkowej, tj. 50 000 zł x 20 proc. = 10 000 zł (do zamortyzowania zostało jednak tylko 8000 zł).
Ponieważ ustalone w ten sposób odpisy amortyzacyjne prowadzą do całkowitego zamortyzowania maszyny, należy przyjąć, że wartość hipotetyczna po zakończeniu tej umowy leasingu będzie wynosiła 0 zł. Zatem możliwe jest jej wykupienie z leasingu za dowolną kwotę (np. 1000 zł + 220 zł VAT), bowiem będzie ona wyższa od jej wartości hipotetycznej wynoszącej 0 zł. To, że wartość rynkowa maszyny jest znacznie wyższa, nie ma dopóty znaczenia, dopóki cena wykupu będzie wyższa od wartości hipotetycznej.
[srodtytul]Wykup z leasingu finansowego[/srodtytul]
W odróżnieniu od leasingu operacyjnego, gdzie cena wykupu przedmiotu leasingu po zakończeniu podstawowego okresu umowy nie może być niższa niż jego hipotetyczna wartość netto, strony umowy leasingu finansowego mogą ustalić ją w dowolnej wysokości i nie zostanie ona zakwestionowana przez organy podatkowe, jako odbiegająca od wartości rynkowej. Wynika to wyraźnie z art. 23g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT oraz art. 17g ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT. Mówią one, że jeśli po upływie podstawowego okresu umowy leasingu finansujący przenosi na korzystającego własność środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych będących przedmiotem tej umowy, przychodem ze sprzedaży jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, także wtedy, gdy odbiega ona znacznie od ich wartości rynkowej.
Uwaga, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów zasada niekwestionowania przez organy podatkowe ceny ustalonej w umowie leasingu na poziomie nie niższym od hipotetycznej wartości netto (przy leasingu operacyjnym) bądź w dowolnej wysokości (przy leasingu finansowym) odnosi się tylko do sytuacji wykupu przedmiotu leasingu po zakończeniu podstawowego okresu umowy, czyli – zgodnie ze słowniczkiem ustawowym – czasu oznaczonego, na jaki została ona zawarta, z wyłączeniem czasu, na który może być przedłużona lub skrócona. Zatem w razie wcześniejszego rozwiązania umowy i wykupu rzeczy przez leasingobiorcę istnieje ryzyko, że organy podatkowe mogą zbadać, czy ustalona przez strony cena nie odbiega od wartości rynkowej. [b]Potwierdził to WSA w Warszawie w wyroku z 28 maja 2009 r. (III SA/Wa 228/09; zob. DF z 22 czerwca br.)[/b].
[i]—a.kol.[/i][/ramka]
[srodtytul]Jak ustalić wartość w ewidencji korzystającego[/srodtytul]
[b]Leasingobiorca wykupując przedmiot leasingu operacyjnego i wprowadzając go do swojej ewidencji środków trwałych, powinien ustalić jego wartość początkową według ceny nabycia[/b]
Na podstawie art. 16g ust. 3 ustawy o CIT (art. 22g ust. 3 ustawy o PIT) za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o VAT, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek ten nie stanowi podatku naliczonego lub podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT.
Kwotą należną jest w tym wypadku kwota należna leasingodawcy. W naszym przykładzie >patrz tekst na stronie obok będzie to 1220 zł brutto (1000 zł + 220 zł VAT). Dla celów ustalenia wartości początkowej środka trwałego trzeba ją jednak pomniejszyć o VAT, chyba że zgodnie z ustawą o VAT nie może być on odliczony albo zwrócony podatnikowi.
Warto mieć tu na uwadze, że nabycie środka trwałego po leasingu jest odrębną czynnością od samej usługi leasingu (gdy leasing ma charakter operacyjny). Jest to istotne przy samochodach osobowych, w tym wypadku bowiem podatnik może odliczyć 60 proc. kwoty VAT naliczonego z faktury dokumentującej nabycie, nie więcej jednak niż 6000 zł (art. 86 ust. 3 ustawy o VAT), nawet gdy wykorzystał limit 6000 zł odliczenia VAT z tytułu usługi leasingu (art. 86 ust. 7 ustawy o VAT). W związku z tym, że kwota VAT z tytułu nabycia samochodu po zakończeniu leasingu podlega odliczeniu w 60 proc., to nie należy tej odliczonej kwoty uwzględniać w wartości początkowej samochodu ustalonej dla celów amortyzacji.
[ramka][b]Przykład[/b]
Po zakończeniu leasingu leasingobiorca wykupił samochód osobowy za 1000 zł + 220 zł VAT. Odliczył 60 proc. VAT (220 zł x 60 proc. = 132 zł).
Jego wartość początkowa będzie wynosić (1000 zł + 220 zł) x 40 proc. = 1088 zł i według tej wartości pojazd może być wprowadzony do ewidencji środków trwałych. Skoro wartość początkowa auta jest niższa niż 3500 zł, można go jednorazowo zamortyzować w miesiącu oddania go do używania albo w miesiącu następnym (art. 16f ust. 3 ustawy o CIT, art. 23f ust. 3 ustawy o PIT).[/ramka]
Natomiast przepisy nie przewidują ustalenia wartości początkowej przedmiotu leasingu według jego wartości rynkowej w momencie wykupu z leasingu. Ustalenie wartości początkowej według wartości rynkowej jest możliwe w razie:
- nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób,
- nabycia w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki kapitałowej bądź spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej, albo udziału w spółdzielni
- otrzymania w związku z likwidacją osoby prawnej (art. 16g ust. 1 pkt 3 – 5 ustawy o CIT, art. 22g ust. 1 pkt 3 – 5 ustawy o PIT).
Ponadto ustalenie wartości początkowej według wartości rynkowej jest możliwe, gdy nie można ustalić ceny nabycia bądź kosztu wytworzenia (art. 22g ust. 8 i ust. 9 ustawy o PIT).
Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w razie wykupu środka trwałego z leasingu.
