[srodtytul]Maluch z rocznika 2008[/srodtytul]
Omawiane zmiany obowiązują od 1 stycznia 2009 r.[b] Nie ma zatem wątpliwości, że dłuższe urlopy macierzyńskie przysługują pracownicom i pracownikom, których potomstwo przyszło lub przyjdzie na świat w bieżącym roku i kolejnych latach.[/b]
Co jednak z tymi osobami, które rozpoczęły urlopy na starych zasadach i które nadal trwają? Rodzice nie mają powodów do zmartwień. A to dlatego, że [b]wymiar urlopu macierzyńskiego w znowelizowanym brzmieniu stosuje się także do zatrudnionych korzystających z takich urlopów w dniu wejścia w życie zmian[/b].
Jeśli więc pracownica urodziła pierwsze dziecko w listopadzie 2008 r., to do pracy będzie mogła wrócić nie po 20 a po 22 tygodniach wolnego. Takie wydłużenie urlopu nie wymaga złożenia dodatkowego wniosku przez matkę. Wolne przysługuje automatycznie z mocy prawa.
[srodtytul]Większe prawa nie tylko dla rodziców biologicznych[/srodtytul]
Zmianie uległy też zasady dotyczące udzielania urlopów z tytułu przysposobienia. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 183 k.p. pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:
- 20 tygodni w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
- 31 tygodni przy jednoczesnym przyjęciu dwojga dzieci,
- 33 tygodni w przypadku przyjęcia trójki dzieci w tym samym czasie,
- 35 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,
- 37 tygodni, gdy jednocześnie przyjęto co najmniej piątkę dzieci
– nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko siódmego roku życia. Natomiast w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie dziesiątego roku życia. Jeżeli pracownik przyjął dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do dziesiątego roku życia, ma prawo do dziewięciu tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
Do tej pory pracownik adoptujący dziecko miał prawo do 18 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Liczba adoptowanych dzieci nie miała wpływu na wymiar wolnego.[b] Zmiana wyrównuje zatem prawa do urlopu rodziców adopcyjnych z biologicznymi. [/b]
Natomiast w przypadku dziecka w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10 roku życia, rodzic adopcyjny do 31 grudnia 2008 r. miał prawo do ośmiu tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Podobnie jak w przypadku urlopu macierzyńskiego, urlop udzielany na jego warunkach na podstawie art. 183 k.p. przed 1 stycznia 2009 r., ale trwający po wejściu w życie nowelizacji, ulega odpowiedniemu zwiększeniu.
[ramka][b]Przykład[/b]
Pracownica adoptowała dwie trzymiesięczne dziewczynki w grudniu 2008 r.
Z tego względu skorzystała z urlopu z tytułu przysposobienia w wymiarze 18 tygodni. Jednak do pracy będzie mogła wrócić 13 tygodni później. Stanie się tak dlatego, że na podstawie nowego art. 183 k.p. przy jednoczesnym przyjęciu dwojga dzieci przysługuje jej 31 tygodni urlopu. Z tego względu od nowego roku dostanie odpowiednio więcej wolnego.[/ramka]
[srodtytul]Będzie dodatkowy przywilej[/srodtytul]
W przyszłych latach rodzice będą mieli prawo do nieobowiązkowego dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Pozwoli na to art. 182[sup]1[/sup] k.p. Zgodnie z nim docelowo w 2014 r. pracownica będzie mogła skorzystać z „nadprogramowego” urlopu macierzyńskiego w wymiarze:
- [b]do sześciu tygodni[/b] – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
- [b]do ośmiu tygodni[/b] – w przypadkach urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.
W 2010 r. i w 2011 r. w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie dodatkowy urlop macierzyński będzie wynosił do dwóch tygodni, a w 2012 i 2013 r. – do czterech tygodni. Natomiast w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie dodatkowy urlop macierzyński będzie wynosił w 2010 i 2011 r. do trzech tygodni, a w 2012 i 2013 r. – do sześciu tygodni.
Ten fakultatywny urlop będzie udzielany jednorazowo, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. Wolne będzie udzielane na pisemny wniosek pracownicy, składany w terminie nie krótszym niż siedem dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Natomiast szef będzie musiał go uwzględnić. Będzie miał też do niego prawo ojciec wychowujący potomka:
- w przypadku rezygnacji przez pracownicę, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, z pozostałej części tego urlopu oraz udzielenia jej ojcu dziecka,
- w razie wykorzystania urlopu macierzyńskiego przez pracownicę.
[ramka][b]GPP>uwaga[/b]
Scedowanie urlopu macierzyńskiego na ojca dziecka na podstawie art. 180 § 5 k.p. jest możliwe, gdy pracująca mama wykorzysta minimum 14 tygodni wolnego przypadającego już po porodzie. Urlop przypadający przed urodzeniem potomka nie jest tutaj wliczany. [/ramka]
[ramka][b]GPP>uwaga [/b]
Pracownica (lub pracownik) uprawniona do dodatkowego urlopu macierzyńskiego będzie mogła, korzystając z niego, wykonywać pracę u pracodawcy udzielającego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku nieobowiązkowy urlop macierzyński będzie udzielany na pozostałą część dobowego wymiaru czasu pracy. Podjęcie pracy nastąpi na pisemny wniosek pracownicy, składany co najmniej na siedem dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy, w którym wskaże wymiar czasu pracy oraz okres, przez który zamierza łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu.
Za czas dodatkowego urlopu macierzyńskiego będzie przysługiwać zasiłek macierzyński. Przy czym jego wysokość zostanie pomniejszona proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w którym podwładna połączy korzystanie z dodatkowego urlopu z wykonywaniem pracy. Jednocześnie pracownica będzie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów.[/ramka]
[ramka][b]Będą kolejne uprawnienia dla ojców[/b]
W kodeksie pracy pojawia się zupełnie nowa instytucja. Jest to urlop ojcowski udzielany na wniosek pracownika. Mówi o nim art. 182[sup]3[/sup] k.p. Zgodnie z tym przepisem pracownik ojciec wychowujący dziecko będzie miał prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze dwóch tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Prawo do tego urlopu będzie obowiązywało od 1 stycznia 2010 r. Jednak przez pierwsze dwa lata od momentu wejścia w życie zmian tata będzie mógł skorzystać z wolnego w wymiarze tygodnia. Od początku 2012 r. ojciec dostanie jeszcze dodatkowy tydzień.
Natomiast pracownik ojciec wychowujący dziecko korzystający 1 stycznia 2012 r. z urlopu ojcowskiego w wymiarze tygodniowym będzie miał prawo do części urlopu w wymiarze odpowiadającym różnicy między podwyższonym a dotychczasowym wymiarem urlopu ojcowskiego. [/ramka]
