Także on powinien dopilnować, żeby nawet puste cysterny i pojazdy oraz kontenery (jeżeli są nieoczyszczone) były odpowiednio oznakowane i miały wymagane nalepki ostrzegawcze, były zamknięte i szczelne.
Obowiązki ciążą również na odbiorcy takich towarów. Nie może on choćby bez istotnych przyczyn opóźniać rozładunku. Jeśli tak mówią przepisy, to także jego powinnością jest oczyszczenie i odkażenie pojazdów i kontenerów. Szczegółowe wymagania ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych dotyczą też tzw. załadowców (czyli ładujących takie towary) i pakujących je.
Przewóz niektórych towarów trzeba zgłosić komendantom wojewódzkim policji oraz Państwowej Straży Pożarnej. Robi to przewoźnik lub nadawca (jeżeli przewoźnikiem jest firma zagraniczna), a jeżeli przewóz rozpoczyna się za granicą – właściwa placówka Straży Granicznej. Przedsiębiorcy zgłaszają taki transport nie później niż pięć dni przez jego terminem.
W grupie takich produktów znajdują się m.in. materiały wybuchowe (w ilościach wymagających oznakowania), a także duże ilości niektórych gazów, paliw czy nawozów, materiały promieniotwórcze i zakaźne.
Sprawy związane z przewozem materiałów niebezpiecznych mogą kontrolować różne inspekcje. Przede wszystkim inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (na drogach, parkingach oraz na terenie przedsiębiorstwa posiadającego towary niebezpieczne), funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej (na terenie przedsiębiorstwa) oraz policjanci i funkcjonariusze Straży Granicznej (na drogach i parkingach). Kontrole na parkingach oraz na terenie przedsiębiorstwa mogą przeprowadzać również uprawnieni pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Transportowego Dozoru Technicznego.
Za nieprawidłowy przewóz towaru niebezpiecznego samochód może trafić, na koszt właściciela, na specjalny parking (tych jest jednak bardzo mało). Takie miejsce musi spełniać wymagania określone w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji z 14 sierpnia 2003 r. w sprawie parkingów, na które są usuwane pojazdy przewożące towary niebezpieczne (DzU nr 161, poz. 1567). Pojazd odstawiony na odpowiedni parking może być zwrócony uprawnionej do tego osobie po usunięciu nieprawidłowości i wniesieniu opłaty pokrywającej koszty związane z jego usunięciem, parkowaniem i innymi czynnościami.
Przedsiębiorcy coraz lepiej radzą sobie z dostosowaniem wykonywanych przewozów drogowych towarów niebezpiecznych do obowiązujących przepisów w tym zakresie. Nadal jednak zdarzają się niedociągnięcia.
Najczęściej popełnianymi naruszeniami są: brak wymaganego wyposażenia awaryjnego oraz brak dokumentu przewozowego bądź nieprawidłowe jego wypełnienie. Często polega to na wpisaniu do dokumentu przewozowego nieprawidłowego numeru UN oraz nieprawidłowej nazwy przewozowej danego towaru niebezpiecznego. Prawidłowe rozpoznanie numeru UN oraz nazwy przewozowej pozwoli właściwe zapakować oraz przewieźć towar niebezpieczny.
Nadawca powinien dostarczyć przewoźnikowi pisemną instrukcję mówiącą między innymi, jak zapobiec wypadkom lub zagrożeniom, które mogą powstać podczas przewozu. Z kolei przewoźnik przekazuje ją kierowcy, aby ten zapoznał się z jej treścią. Kontrole wykazują, że nie zawsze taki dokument znajduje się w pojeździe. Natomiast stan techniczny pojazdów przewożących towary niebezpieczne na ogół nie budzi większych zastrzeżeń.
Przypominam również, że inspektorzy przeprowadzający kontrole przewozu drogowego towarów niebezpiecznych zobowiązani są podczas każdej kontroli wypełnić nie tylko protokół z niej, lecz także listę kontrolną.
Wypełnioną listę inspektor przekazuje kontrolowanemu. Ten jej nie podpisuje.
Dotyczy to przede wszystkim wakacyjnych zakazów weekendowych oraz związanych z ważnymi świętami (wynika to z rozporządzenia o okresowych ograniczeniach oraz zakazie ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach; DzU z 2007 r. nr 147, poz. 1040).
Przed rozpoczęciem kursu pojazdem przewożącym towary niebezpieczne przewoźnik powinien sprawdzić:
- czy towary niebezpieczne przeznaczone do przewozu wolno przewozić zgodnie z umową ADR,
- czy nie powinien tego zgłosić policji i straży pożarnej,
- czy pojazdy i ładunek nie mają widocznych wad, wycieków, pęknięć, braków w wyposażeniu,
- czy nie upłynął termin następnego badania samochodów i pojazdów-cystern,
- czy pojazdy nie są przeładowane,
- czy w pojeździe są wymagane dokumenty.
Jego obowiązkiem jest też upewnić się, że:
- na pojazdach umieszczone zostały wymagane oznakowanie i nalepki ostrzegawcze,
- w pojeździe znajduje się wyposażenie wymagane w pisemnych instrukcjach dla kierowcy.
Kierowca, oprócz dokumentów wymaganych przy każdym przewozie w ramach transportu drogowego, musi mieć przy sobie dokument przewozowy (zgodny z umową ADR), instrukcje pisemne na wypadek awarii oraz zaświadczenie ADR. Dokumenty nie są wymagane, gdy towary niebezpieczne są przewożone w ilościach, dla których umowa ADR nie wymaga oznakowania pojazdu.
Odblaskowe tablice barwy pomarańczowej, szerokość 40 cm i wysokość 30 cm, powinny być otoczone czarnym obrzeżem o szerokości 15 mm. Przez środek tablicy może przebiegać czarna pozioma linia o grubości 15 mm. Można również stosować tablice o zmniejszonych rozmiarach: szerokość 300 mm i wysokość do 120 mm, szerokość czarnego obrzeża do 10 mm.Nalepki ostrzegawcze powinny mieć kształt kwadratu o długości boku co najmniej 100 mm, ustawionego na wierzchołku. Wewnątrz nalepki, powinna przebiegać linia równoległa do krawędzi.
W pewnych przypadkach można zmniejszyć rozmiar nalepek, pod warunkiem że pozostaną dobrze widoczne.
Ustawa o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych wymaga, by przedsiębiorca wykonujący takie przewozy takich towarów lub ich załadunek czy rozładunek wyznaczył doradcę do spraw bezpieczeństwa
Jeżeli spełnia warunki (choćby wymóg wyższego wykształcenia), może sam przejść odpowiednie szkolenie i zdać egzamin albo zlecić tę pracę innej osobie (nie musi to być osoba zatrudniona na etat). Zadania doradcy określone zostały w sposób szczegółowy w części 1.8.3 umowy ADR.Przede wszystkim doradca poinstruuje, jak przewozić takie towary, i sprawdzi, czy wszystko jest zgodne z międzynarodową umową i polską ustawą. Oceni też, czy przewozy były prowadzone zgodnie z wymaganiami określonymi w ustawie i umowie ADR.
Poza tym musi co roku sporządzić sprawozdanie, które przedsiębiorca składa do wojewody, z działalności firmy w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych (podaje przy tym numer świadectwa doradcy). Sprawozdanie trzeba sporządzić w dwóch egzemplarzach, przy czym jeden przekazuje się wojewodzie do 31 stycznia roku następującego po tym, którego dotyczy raport, a drugi przechowuje w firmie przez pięć lat.
Wzór formularza określa rozporządzenie w sprawie wzoru formularza rocznego sprawozdania z działalności w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych oraz sposobu jego wypełniania (DzU z 2005 r. nr 207, poz. 1733).
Doradca sporządza także raporty w razie wypadku, jeżeli doszło do uwolnienia towarów niebezpiecznych lub bezpośredniego zagrożenia takim uwolnieniem, zranienia osób, szkody materialnej lub zniszczenia środowiska. Raport powypadkowy powinien być przekazany komendantowi wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej.
Z obowiązku wyznaczenia doradcy zwolnione są podmioty wykonujące przewóz, załadunek lub rozładunek w ilościach, dla których umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) nie wymaga odpowiedniego oznakowania pojazdów. Ilości wskazane są dla każdego towaru niebezpiecznego w kolumnie 15. wykazu towarów zawartego w dziale 3.2 ADR. Przykładowo dla oleju napędowego jest to 1000 litrów, dla benzyny – 333 litry, a dla palnego gazu skroplonego (LPG) – 333 kilogramy netto.
Doradcą może być osoba, która:
- ukończyła 21 lat,
- ma wykształcenie wyższe,
- nie była karana za przestępstwa popełnione umyślnie,
- ma ważne świadectwo przeszkolenia doradcy do spraw bezpieczeństwa w zakresie transportu towarów niebezpiecznych.
Takie świadectwo otrzyma osoba, która ukończyła kurs początkowy dla doradców oraz zdała egzamin przed powołaną przez wojewódzkiego inspektora transportu drogowego komisją egzaminacyjną. Ważne jest ono przez pięć lat. Żeby je przedłużyć, trzeba m.in. zdać egzamin dla doradców w roku poprzedzającym datę upływu ważności świadectwa doradcy.
Ewidencję doradców prowadzi główny inspektor transportu drogowego, jest ona publikowana na stronie internetowej www.gitd.gov.pl.
– W maju tego roku Europejska Komisja Gospodarcza ONZ zakończyła prace nad zmianami do ratyfikowanej przez Polskę umowy ADR – mówi Mikołaj Karpiński, rzecznik prasowy Ministerstwa Infrastruktury. – Ich wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2009 r., przy czym zostanie zachowany półroczny okres przejściowy, w czasie którego dopuszczalne będzie stosowanie dotychczasowej wersji umowy. To znaczy, że nowe regulacje wejdą w życie 1 lipca 2009 r.
Jak się dowiedzieliśmy w Ministerstwie Infrastruktury, zmiany dotyczyć będą m.in.:
- ochrony towarów niebezpiecznych przed zagrożeniami terrorystycznymi, jednostek właściwych w sprawach badania i dopuszczania transportowych urządzeń ciśnieniowych, ograniczeń w przewozach przez tunele oraz definicji,
- klasyfikacji towarów niebezpiecznych, w tym materiałów promieniotwórczych i materiałów zagrażających środowisku,
- wykazu towarów niebezpiecznych, przepisów szczególnych oraz warunków przewozu towarów pakowanych w małych ilościach,
- instrukcji pakowania oraz przepisów szczególnych o pakowaniu,
- instrukcji pisemnych dla kierowców, oznakowania materiałów zagrażających środowisku, oznakowania pojazdów oraz dokumentów przewozowych,
- konstrukcji i badań opakowań i cystern,
- przewozu luzem odpadów niebezpiecznych oraz zakazów ładowania razem różnych towarów,
- wyposażenia pojazdów w sprzęt awaryjny oraz nadzorowania pojazdów,
- warunków technicznych pojazdów przewożących komponenty do produkcji materiałów wybuchowych oraz świadectw dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych.
