Przedsiębiorca prowadzący sezonowy zakład gastronomiczny musi wypełniać obowiązki sanitarne. A to oznacza przede wszystkim rejestrację u powiatowego inspektora sanitarnego i przestrzeganie zasad higieny
– Największe problemy sprawiał mi sanepid. Chciałem, aby klienci w celach fizjologicznych korzystali z przenośnych urządzeń sanitarnych – mówi Filip Obuchowicz, któremu nie udało się założenie sezonowego ogródka. – Sanepid stwierdził, że jest to niedopuszczalne i klienci ogródka mogą korzystać np. z toalet urzędu miasta, oddalonych o 50 m. Urząd miasta nie chciał się jednak na to zgodzić.
Ponieważ w przepisach sanitarnych jest wiele określeń takich jak: „w miarę potrzeby”, „właściwe”, „odpowiednie”, „wystarczające” „odpowiednia liczba umywalek” lub „czyszczenie i dezynfekowanie musi odbywać się z częstotliwością zapewniającą zapobieganie jakiemukolwiek ryzyku zanieczyszczenia”, najlepiej zasięgnąć informacji u specjalistów. Wiele bowiem zależy od rodzaju obiektu, jego wielkości albo tego, czy posiłki są produkowane na miejscu.
Obowiązkowe zachowanie higieny
Mniej problemów jest tam, gdzie serwuje się tylko piwo i słone paluszki, więcej tam, gdzie firma przygotowuje własne dania. W takim zakładzie wyjątkowy nacisk powinien być kładziony na higienę osobistą i stan zdrowia zatrudnionych przy produkcji posiłków. Powinny też być opracowane instrukcje mycia i dezynfekcji pomieszczeń, urządzeń i sprzętu. Kierownictwo zakładu musi organizować systematyczne i na odpowiednim poziomie szkolenia dla personelu z zakresu higieny. Każdy pracownik powinien mieć indywidualną kartę, w której odnotowywane są wszystkie jego szkolenia. Pracownicy powinni być zdrowi, co należy poświadczać badaniami lekarskimi (muszą mieć aktualne książeczki zdrowia). Chorzy muszą być odsunięci od pracy.
Wymagania higieniczne obejmują m.in.:
- obowiązek mycia rąk przed rozpoczęciem pracy,
- konieczność posiadania czystej odzieży ochronnej,
- zakaz przechowywania rzeczy osobistych w tzw. strefie produkcyjnej,
- zakaz wykonywania czynności, które mogłyby przyczyniać się do zanieczyszczenia żywności, w szczególności niedopuszczalne jest noszenie biżuterii, zegarków, szpilek i spinek do włosów oraz innych drobnych przedmiotów.
Są też odpowiednie wymagania dla samych obiektów. Najważniejsze są określone w:
- rozporządzeniu nr 852/2004/ WE w sprawie higieny środków spożywczych,
- ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia (DzU z 2006 r. nr 171, poz. 1225 ze zm.).
Właściciel nieruchomości ma prawo spokojnie z niej korzystać. Nie może być nękany przez sąsiadów hałasem czy nieprzyjemnymi zapachami
Dość trudno pogodzić to ze sprzedażą alkoholu pod chmurką. Wiele konfliktów sąsiedzkich dotyczy właśnie obiektów gastronomicznych.
Zgodnie z kodeksem cywilnym (art. 144 k.c.) właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Nie da się zasłonić ważną decyzją urzędu, gdy klienci zachowują się hałaśliwie, z głośników wydobywa się wrzaskliwa muzyka, a pracujący bez przerwy grill wydziela przyprawiające o mdłości zapachy.
Takie działania właściciela czy wynajmującego są odczuwalne na sąsiednich działkach czy w pobliskich mieszkaniach. Nazywane są immisjami.
Na podstawie art. 222 § 2 k.c. sąsiad może nie tylko żądać zakazania trwających immisji, lecz także domagać się zaniechania takich przygotowań czy inwestycji na gruncie sąsiada (nie musi z nim bezpośrednio graniczyć), które grożą immisjami. Dlatego przed wybraniem miejsca pod ogródek czy sezonowy bar dobrze jest zwrócić uwagę, kto jest właścicielem nieruchomości w pobliżu, i sprawić, by działalność była jak najmniej uciążliwa. W przeciwnym razie prowadzący gastronomię może narazić się nawet na długotrwały proces sądowy.
Mieszkanka Trójmiasta wytoczyła sąsiadce proces cywilny o zakazanie jej prowadzenia baru. Obie mieszkały na osiedlu domów szeregowych, a pozwana urządziła w piwnicy punkt gastronomiczny (uzyskała niezbędne pozwolenia). Po skargach powódki toczyło się postępowanie administracyjne zmierzające do odebrania pozwolenia prowadzenia w tym miejscu baru – powodem były hałasy i zapachy. Sąd cywilny I instancji uwzględnił żądanie – uznał, że wyziewy (czyli immisje) przekraczają przeciętną miarę. Jednak sąd apelacyjny oddalił powództwo – stwierdził bowiem, że jeśli organy administracji rejestrują działalność gospodarczą i następnie ją kontrolują (wydają stosowne zaświadczenia), sąd cywilny nie może inaczej orzec, jak tylko to, co wynika z tych decyzji.
Tego stanowiska nie podzielił jednak Sąd Najwyższy. Uznał, że prowadzenie baru jest formą korzystania z rzeczy, realizacją uprawnień właścicielskich. Jeżeli więc przekracza przeciętną miarę, to żądanie np. zakazu prowadzenia baru ma podstawę w przywołanych przepisach. Niezależnie od postępowania administracyjnego sąd cywilny jest władny dokonać własnych ocen (IV CK17/02).
Przypominamy, że głównymi przesłankami do oceny przeciętnej miary są społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości oraz stosunki miejscowe (nie muszą być spełnione obie).
W punktach gastronomicznych, w których nie ma przetwarzania żywności, a mamy do czynienia jedynie z żywnością opakowaną, przedsiębiorca nie musi wprowadzać systemu HACCP. Można zastosować tzw. elastyczne podejście. Zobowiązuje ono do stosowania zasad dobrej praktyki produkcyjnej (GMP) oraz dobrej praktyki higienicznej (GHP).
Na etapie projektowania przedsięwzięcia kluczowe jest dostosowanie profilu działalności do obiektu. Po przemyśleniu planowanego zakresu działalności i lokalizacji warto odwiedzić lokalną stacją sanitarno-epidemiologiczną i po prostu zapytać o szczegóły. To pozwoli uniknąć ewentualnych nieporozumień.
Przypominam też o obowiązku rejestracji i zatwierdzenia takiego obiektu. Organem właściwym w sprawach rejestracji oraz zatwierdzania, warunkowego zatwierdzania, przedłużania warunkowego zatwierdzenia, zawieszania oraz cofania zatwierdzenia zakładów jest państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Wniosek o wpis do rejestru zakładów oraz wniosek o zatwierdzenie zakładu składa się co najmniej 30 dni przed dniem rozpoczęcia planowanej działalności.
