Dłuższa praca nie może być codziennością

Czytelnik zatrudnia kierowców na umowy o pracę w systemie podstawowym. Wykonują oni transport drogowy. Przewożą m.in. ładunki do cementowni. W okresie od 2 do 6 listopada tachograf cyfrowy jednego z szoferów zarejestrował następujące godziny pracy:

[b]- poniedziałek 2 listopada br.[/b]

rozpoczęcie pracy o godzinie 1,13 – zakończenie o godzinie 14,27, w tym 1 godzina i 29 minut nieusprawiedliwionego odpoczynku. W sumie 12 godzin 14 minut pracy

[b]- wtorek 3 listopada br. [/b]

rozpoczęcie pracy o godzinie 2,43 – zakończenie o godzinie 13,45. W sumie 11 godzin i 2 minuty pracy

[b]- środa 4 listopada br.[/b]

rozpoczęcie pracy o godzinie 9,48 – zakończenie o godzinie 17,29. W tym 7 godzin i 41 minut pracy oraz 4 godziny i 10 minut nadgodzin

[b]- czwartek 5 listopada br. [/b]

rozpoczęcie pracy o godzinie 5,38 – zakończenie o godzinie 24,00. W tym 11 godzin odpoczynku, 6 godzin i 22 minuty pracy oraz 4 godziny i 38 minut nadgodzin

[b]- piątek 6 listopada br. [/b]

rozpoczęcie pracy o godzinie 1.00 – zakończenie o godzinie 24.00. W tym 9 godzin odpoczynku oraz 14 godzin pracy

[b]- sobota 7, niedziela 8 listopada – wolne[/b]

W pełnym tygodniu kierowca przepracował 60 godzin i 7 minut. Inne odpoczynki, z których kierowca korzystał, to: 30 min, 2 min, 17 min, 46 min.

Nie zawsze występowały po cztero- i półgodzinnej jeździe.

[b]– Czy nie lepiej wprowadzić dla tego pracownika równoważny system czasu pracy? A jeśli tak, to czy adnotację o tym należy zamieścić w regulaminie pracy? – pyta czytelnik. [/b]

Kierowcy wykonują transport drogowy, a to oznacza, że stosujemy do nich [b]rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r.[/b] oraz [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=23D44B07B0396F9BE95B0C82E361BA5A?id=173274]ustawę z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (DzU nr 92, poz. 879 ze zm.)[/link], z wyłączeniem rozdziału 4a tego aktu prawnego. Ten bowiem dotyczy przewozów regularnych na trasach nieprzekraczających 50 km.

[srodtytul]Wyjątkowo i z zapłatą[/srodtytul]

Czytelnik pisze, że kierowca pracuje w systemie podstawowym. Zatem osiem godzin dziennie i średnio 40 w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Praca ponad te normy to nadgodziny dobowe i średniotygodniowe. Ostatnie z nich w opisywanym przypadku nie występują, ale za to praca nadliczbowa z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy jest niemal codziennością. Tymczasem może wystąpić tylko wyjątkowo, ze względu na:

- szczególne potrzeby pracodawcy bądź

- w razie konieczności ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, mienia albo usunięcia awarii. 

Takie są ogólne zasady. Nawet jeśli nie są do końca przestrzegane (praca nadliczbowa wystąpiła, choć nie jest w pełni uzasadniona), to za każdą godzinę powyżej ósmej kierowcy i tak trzeba zapłacić normalne wynagrodzenie oraz 50- lub 100-proc. dodatek.

[srodtytul]Pamiętaj o limitach[/srodtytul]

Nadużywane nadgodziny to nie wszystko, co w opisanym przypadku budzi wątpliwości. W tygodniu kierowca przepracował łącznie 60 godzin i 7 minut. Przekroczył zatem dopuszczalny tygodniowy czas pracy, w tym dopuszczalny tygodniowy czas prowadzenia pojazdu. Łącznie z nadgodzinami tygodniowy czas pracy (na który składa się m.in. czas prowadzenia) nie może przekroczyć 60 godzin. Jeśli chodzi natomiast o tygodniowy czas prowadzenia pojazdu, to wynosi on maksymalnie 56 godzin bądź wyjątkowo 90 godzin w ciągu dwóch kolejnych tygodni. Tak wynika z rozporządzenia 561/2006.

[b]Uwaga![/b] Z czwartku na piątek tachograf zanotował również brak odpoczynku dobowego. W czwartek kierowca zakończył pracę o godzinie 24, a w piątek rozpoczął o godzinie 1. To spowodowało, że między czwartkową a piątkową pracą nie wykorzystał co najmniej 11 godzin odpoczynku dobowego.

[srodtytul]Przerwy nie unikniesz[/srodtytul]

Podczas kontroli inspektor pracy lub transportu drogowego może zakwestionować jeszcze coś innego. Chodzi o to, że w niektórych dniach tygodnia kierowca nie korzystał z przerw w trakcie jazdy. Wynosi ona 45 minut i przysługuje po czteroipółgodzinnej jeździe.

Można ją odebrać w całości lub podzielić na dwie części w takiej kolejności, by pierwsza miała 15 minut, a druga 30. To nie wszystko. Każdemu kierowcy przysługuje jeszcze 15-minutowa przerwa śniadaniowa, którą wliczamy do czasu pracy. Tej też tachograf nie wykazał.

[b]Uwaga![/b] Kierowcy, który wykorzystał przerwę w prowadzeniu pojazdu, nie przysługuje już przerwa z art. 13 ustawy o czasie pracy kierowców. Chodzi o przerwę 30--minutową (gdy liczba godzin pracy w danym dniu nie przekracza dziewięciu godzin) lub 45-minutową (gdy odpowiednio takich godzin jest więcej niż dziewięć). Każda z nich przysługuje po sześciu godzinach pracy.

[srodtytul]Tylko niekiedy[/srodtytul]

Codzienne nadgodziny kierowcy spowodowały, że pracodawca rozważa wprowadzenie systemu równoważnego. Pyta, czy w opisywanej sytuacji nie sprawdziłby się lepiej niż podstawowy. Na pewno, ale tylko wtedy, gdy potrzeba dłuższej pracy dotyczy tylko niektórych dni w tygodniu. Ustawodawca zastrzega bowiem, że wydłużenie dniówki do 12 lub dziesięciu godzin na dobę (dopuszczalne wydłużenie dla transportu drogowego) nie może być codzienną praktyką.

Zasada jest następująca: dobowy wymiar czasu pracy wolno wydłużyć tylko wtedy, gdy zrównoważymy go krótszą pracą w innych dniach tygodnia lub po prostu udzielimy dnia wolnego. Musimy dbać o to, aby w całym okresie rozliczeniowym nie przekroczyć obowiązującego pracownika wymiaru czasu pracy. Wyobraźmy sobie, że kierowca wykonujący transport drogowy pracuje od poniedziałku do piątku po dziesięć godzin.

W grudniu jest 21 dni roboczych. To powoduje, że w grudniu pracuje o 42 godziny za dużo (210 godzin przepracowanych – 168 godzin ustawowego wymiaru czasu pracy). Tak zaplanowana praca narusza zasady systemu równoważnego i, co gorsza, planując pracę nadliczbową, popełnia się wykroczenie. Inaczej, gdyby ten sam kierowca pracował w tygodniu dwa razy po 12 godzin, a w innych dniach odbierał wolne lub przychodził do pracy na cztery godziny.