Prof. Nowińska: Trudne spory o znaki towarowe

Rz: Od kilku lat trwa spór między FoodCare a fundacją Dariusza Michalczewskiego o markę Tiger. Ostatnio Urząd Patentowy unieważnił znak TIGER ENERGY DRINK należący do spółki FoodCare, ale podtrzymał w mocy znaki BLACK TIGER oraz WILD TIGER, których właścicielem jest spółka. Co to oznacza? Kto ma prawo do słowa „tiger"?

Ewa Nowińska: Przede wszystkim to spór nie o markę, tylko o znak towarowy, a odpowiedź nie jest prosta. Można bowiem zapytać, czy aktualnie w obrocie gospodarczym słowo „tiger" odnoszone jest do Dariusza Michalczewskiego, w każdym razie do napoju energetyzującego, czy też raczej jest symbolem siły zwierzęcia/napoju. Należy pamiętać, że słowo „tygrys" jest bardzo popularne, jest w nazwach wielu produktów. W tym konkretnym przypadku sąd będzie więc musiał sprawdzić, czy firma używająca słowa „tiger" korzysta z przydomka Dariusza Michalczewskiego czy ze skojarzenia z siłą drzemiącą w tygrysie, a zatem czy „tiger" to pseudonim znanego sportowca czy też element znaku towarowego indywidualizującego od wielu lat określony napój, czy kojarzy się z bokserem czy z napojem. Mówiąc najprościej, ustali, czy firma korzysta z pseudonimu czy ze swoich znaków towarowych.

Podkreśliła pani, że spór jest o znak towarowy. W mediach mówi się często o sporze o markę. Czy to nie jest to samo co znak towarowy?

W języku potocznym używa się zamiennie określeń „znak towarowy" i „marka", ale w języku prawnym i prawniczym byłby to błąd. W prawie nie ma bowiem pojęcia marka. Jest tylko znak towarowy – czyli coś, co indywidualizuje dany towar, odróżnia go od produktów i usług konkurencyjnych. Może to być wyraz, rysunek, kolor, postać produktu. Produkt markowy natomiast to taki, któremu przypisuje się jakość, renomę. Jak ktoś ma markowe ciuchy, to nie znaczy, że ma ciuchy ze znakiem towarowym.

Kto może mieć prawo do znaku towarowego?

Nie ma obowiązku uzyskania formalnej ochrony używanego w obrocie oznaczenia. Można go jednak formalnie zastrzec, uruchamiając odpowiednie postępowanie na szczeblu krajowym, międzynarodowym czy unijnym.

Czy nazwisko, pseudonim może być znakiem towarowym?

Nazwisko może być częścią znaku towarowego, np. najbardziej znane w Polsce to chyba E. Wedel, A. Blikle czy Sobieski. Należy podkreślić, że nie ma obowiązku uzyskania ochrony na drodze formalnej. O tym, co jest znakiem towarowym, przesądzają przepisy, a formalnie Urząd Patentowy, który bada, czy zgłoszone do ochrony oznaczenie nadaje się do odróżnienia produktów jednego przedsiębiorcy od drugiego. I jeśli uzna, że tak, rejestruje znak.

Często zdarza się, że firmy wykorzystują znaną osobę do reklamowania swoich produktów, by skorzystać z ich sławy, wizerunku. I choć dany produkt kojarzy się z tą osobą, to nie oznacza, że jej nazwisko jest znakiem towarowym.

Czyli fakt, że znane osoby występują jako ambasadorzy danej marki, są ważnym elementem kampanii marketingowej, nie oznacza, że są elementem znaku towarowego, a producent może zrezygnować bez obawy, że zyska on prawo do jego marki znaku towarowego?

Wszystko zależy od tego, co przewiduje umowa zawarta między producentem a ambasadorem, do czego zobowiązały się strony i kto ma formalnie prawo do danego znaku towarowego. Generalnie producent może zrezygnować ze współpracy z ambasadorem marki i jeśli to on jest właścicielem danego znaku towarowego, to ambasador nie może go przejąć. Oczywiście różne są sytuacje, np. ambasador produktu/znaku zezwala na użycie swojego nazwiska jako znaku towarowego czy jego elementu. Jeśli dojdzie do sporu o ten znak, sąd musi zbadać okoliczności faktyczne.