Dofinansowanie z UE podlega egzekucji

Tomasz Pleśniak, Starszy prawnik we wrocławskim biurze Rödl & Partner

Przepis art. 831 § 1 pkt 2a został wprowadzony do kodeksu postępowania cywilnego ustawą z 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem egzekucji nie podlegają środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. Podczas tej samej nowelizacji k.p.c. został zmieniony także art. 831 § 2 k.p.c., który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 831 § 1 pkt 1–2a i 7 k.p.c., nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia już wypłacone lub wydane, a w przypadku, o którym mowa w pkt 2a, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, przez okres jego trwałości wskazany w umowie o dofinansowanie projektu.

Ustawa nowelizująca k.p.c. z 24 stycznia 2014 r. nie zawiera – w odniesieniu do zmian art. 831 § 1 pkt 2a oraz art. 831 § 2 k.p.c. – regulacji intertemporalnej. Wobec tego w niniejszej sprawie przepisy te w nowym brzmieniu znalazły zastosowanie przy rozpoznawaniu zażalenia wnioskodawcy, chociaż czynności zajęcia rachunków bankowych dokonano przed wejściem w życie zmian, tj. 8 kwietnia 2014 r.

Jak przyjął SN w komentowanej uchwale, decydujące dla wyznaczenia granic wyłączenia spod egzekucji wynikającego z tych przepisów jest pochodzenie środków, do których kierowana jest egzekucja, a nie to, jaki tytuł prawny do tych środków ma dłużnik, wobec którego prowadzona jest egzekucja. Nie ma natomiast znaczenia, czy dłużnik dopiero ma wierzytelność o ich wypłatę, czy też środki te zostały już dłużnikowi wypłacone i znajdują się na jego rachunku bankowym. Skutków prawnych tego wyłączenia nie ogranicza również przyjęta przez SN konstrukcja egzekucji z rachunku bankowego, zakładająca, że egzekucja ta obejmuje wierzytelność dłużnika w stosunku do banku powstałą w następstwie przeniesienia przez dłużnika na bank własności wpłaconych środków pieniężnych. Wyłączenie spod egzekucji według art. 831 § 1 pkt 2a i art. 831 § 2 k.p.c. nie jest skuteczne tylko i wyłącznie wtedy, gdy wobec dłużnika prowadzona jest egzekucja z tytułu wierzytelności powstałej w związku z realizacją projektu, na który przeznaczone były środki, o których mowa.

Tezę uchwały SN dodatkowo uzasadnia treść art. 831 § 2 k.p.c. w zakresie, w którym rozciąga wyłączenie spod egzekucji środków określonych w art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki wyłączone spod egzekucji, przez okres jego trwałości wskazany w umowie o dofinansowanie projektu. Jeżeli egzekucji nie podlegają także środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu finansowanego przy użyciu środków określonych w art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., to tym bardziej należy uznać za wyłączone spod egzekucji te środki po ich wypłacie na rachunek bankowy dłużnika, a przed ich spożytkowaniem przez dłużnika w ramach realizacji projektu.